|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymaktadır. Bu durum, ilgili kanunlar çerçevesinde belediyelerin ruhsat verme yetkisini ihlal etmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için izin verme yetkisi tanırken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, işyeri açma izin harcının tahsil edilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, bazı meslek grupları bu ruhsatlardan muaf tutulmaktadır.
Yapılan incelemelerde, 581 işyerinden 398’inin ruhsatlı, 183’ünün ise ruhsatsız olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, kamu idaresinin yetki alanında 2.392 faal işyeri bulunmakta ve bunlardan yalnızca 928’ine ruhsat verilmiştir. Bu durum, belediyenin etkin denetim yapamaması ve işyeri açma izin harçlarının tahsil edilememesi gibi sorunlara yol açmaktadır. Kamu idaresi, ruhsatsız işletmelerin tespitine yönelik çalışmalarını sürdürmektedir. Sonuç olarak, belediyelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı süreçlerini etkin bir şekilde yönetmesi, ruhsatsız işletmelerin denetimini sağlaması ve gerekli harçların tahsil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çerçevede, ruhsatlandırma işlemlerinin düzenli takibi ve muafiyetlerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyeri açılmasının, işyeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu işyerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdare sınırları içerisinde muafiyet kapsamında olan yerler hariç açılacak işyerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu işyerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Banaz Malmüdürlüğü ile yazışma yapılarak İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınmış olup İdarenin verileri ile karşılaştırılmıştır. Buna göre örnekleme usulüyle seçilen 581 adet işyeri üzerinde yapılan incelemede 398 adet işyerinin ruhsatlandırıldığı, 183 adet işyerinin ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
Ayrıca Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde 2.392 adet faal işyeri bulunduğu, İdare tarafından toplam 928 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen çevre temizlik vergisi aktif mükellef listesinde 1.234 adet aktif işletmenin kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresince, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin tespiti ve ruhsatlandırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresince yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.