|
ÖZET: Belediye sınırları içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Bu rapor, ruhsat alınmadan işletme açan 7.644 işyerinin bulunduğunu ortaya koymakta ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediğini vurgulamaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanırken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu da işyeri açma izin harcının alınmasını zorunlu kılmaktadır.
İlgili mevzuat çerçevesinde, muafiyet kapsamındaki bazı meslek grupları dışında kalan tüm işyerlerinin ruhsatlandırılması ve harçların tahsil edilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemeler sonucunda, 21.905 faal işyerinden 15.389’unun ruhsat aldığı, ancak 11.515 işletmenin çevre temizlik vergisi mükellefi olarak kaydedildiği belirlenmiştir. Ayrıca, kiraya verilen 42 işyerinin de ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin etkin denetim görevini yerine getirememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine yol açmaktadır. Kamu İdaresi, ruhsatı olmayan işyerlerinin tespiti ve ruhsatlandırılması için çalışmalarını sürdürmekte, ruhsatların takibi ve harçların tahsil edilmesi gerektiğini ifade etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açılmasının, iş yeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdare sınırları içerisinde muafiyet kapsamında olan yerler hariç açılacak iş yerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu iş yerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ankara Defterdarlığı ile yazışma yapılarak İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınmış olup İdarenin verileri ile karşılaştırılmıştır. Buna göre 21.905 adet işyeri üzerinde yapılan incelemede 7.644 adet işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
Ayrıca Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde 21.905 adet faal işyeri bulunduğu, İdare tarafından toplam 15.389 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen çevre temizlik vergisi aktif mükellef listesinde 11.515 adet işletmenin kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
Diğer yandan İdare tarafından kiraya verilen 42 adet işyerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının da tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Söz konusu tespite Mamak Belediye Başkanlığına ait 2021, 2022 ve 2023 yılları Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, Belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresince işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin tespiti ve ruhsatlandırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresince yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.