|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, ilçe belediyelerinin personel giderleri, yasal sınırları aşmaktadır. Belediye şirket personeli de dahil olmak üzere, yıllık toplam personel giderleri, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılmasıyla belirlenen tutarın yüzde kırkını geçmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, bu giderlerin, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde yüzde kırk, diğerlerinde ise yüzde otuz ile sınırlandırılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, ilçe belediyesinin personel giderlerinin bu oranı aştığını ortaya koymaktadır.
2024 yılı için belirlenen üst sınır 13.804.844,90 TL iken, belediyenin toplam personel gideri 13.962.096,93 TL olarak gerçekleşmiştir. Bu durum, personel giderlerinin bütçe gelirlerinin %40,45’ine ulaştığını göstermektedir. SGK prim ödemeleri de dikkate alındığında, bu oran %49,95’e çıkmaktadır. Denetim sonucunda, belediye yönetimi, personel alımında yasal sınırların dikkate alınacağına dair taahhütte bulunmuştur. Mevzuat gereği, personel giderlerinin belirlenen sınırları aşması durumunda, cari yıl ve sonraki yıllarda yeni personel alımı yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Belediye Şirket Personeli Dâhil Personel Giderlerinin Kanuni Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan tutarının yüzde kırkını aşmakta olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinde; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı hükmüne yer verilmiştir
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, aşağıda yer alan tablolarda ayrıntısı görüleceği üzere 2024 yılı için personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırın 13.804.844,90 TL olmasına rağmen İdarenin Şirket personeli dahil toplam personel giderinin 13.962.096,93 TL olarak gerçekleştiği; dolayısıyla personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının %40,45’ine ulaştığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: Belediyenin 2024 Yılı Şirket Personeli Dahil Personel Giderleri
| A= En Son Yıl Gerçekleşen Bütçe Gelirleri Toplamı | B= Yeniden Değerleme Oranı (%) |
Yeniden Değerleme Sonucu Oluşan Gelir C=A+(A*B/10 0) |
Personel Giderlerine İlişkin Üst Sınır Hesabı D=C*0,4 | E= Cari Yıl Bütçe Personel Giderleri Toplamı (01-Personel Harcama Kalemi) |
F=Personel Gider Oranı (E/C*100) (%) |
|
| Belediye | 21.779.699,77 | 58,46 | 34.512.112,26 | 13.804.884,90 | 9.485.635.39 | 27,48 |
| Şirket + Belediye | 21.779.699,77 | 58,46 | 34.512.112,26 | 13.804.884,90 | 13.962.096.93 | 40,45 |
Yukarıda yer alan hesaplamaya SGK prim ödemeleri dahil edilmemiş olup belediye şirketine işçiler için ödenen 2.321.642,94 TL ve Belediye personeli için ödenen 956.646,48 TL SGK prim ödemeleri dahil edildiğinde %40,45 oranı %49,95’e ulaşmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediyeye personel alımı yapılırken personel giderlerinin mevzuatta belirlenen oranının üzerinde olduğu hususuna dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri gereğince, İdarenin personel giderleri toplamının belirlenen sınırı aşması dolayısıyla, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.