|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin, belediye şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin yasal sınırları aştığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi, belediyelerin yıllık personel giderlerinin, en son yıl bütçe gelirlerinin belirli bir katsayı ile çarpılması sonucu elde edilen miktarın yüzde otuzunu geçemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, beklenmedik ücret artışları durumunda, personel giderlerinin bu oranları aşması halinde yeni personel alımının durdurulması gerektiği vurgulanmaktadır.
İncelemeler sonucunda, 2023 yılı için belediye şirket personeli dahil toplam personel giderlerinin 215.313.336,89 TL olarak gerçekleştiği, bu tutarın 2022 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılması sonucu belirlenen miktarın yüzde otuzunu oluşturduğu tespit edilmiştir. Ancak, 2024 yılı için bu giderlerin 454.104.515,96 TL’ye yükselmesi, yasal sınır olan yüzde kırkın üzerinde bir artış göstermiştir. Bu durum, yıl içinde 10 personelin işe alınmasıyla birlikte, toplam istihdam sayısının 458’e ulaşmasına neden olmuştur. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve benzer durumların gelecekte yaşanmaması için gerekli idari ve mali önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, mevzuat gereği, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderlerinin belirlenen oranların altına inene kadar yeni personel alımının yapılmaması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Belediye Şirket Personeli Dâhil Personel Giderlerinin Kanuni Sınırların Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye Şirket personeli dahil yıllık toplam personel giderlerinin İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’da belirlenen yasal sınırı aştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin 8’inci fıkrasında; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarının yüzde otuzunu aşamayacağı ifade edilmiştir. Yine aynı madde hükmünde, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı hükmüne yer verilmiştir.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı ifade edilmiştir. Yine aynı madde hükmünde, belirlenen oranı aşan idarelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin almadan şirketlerine işçi alımı yapamayacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, belediyenin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme oranı ile arttırılmış miktarının yüzde kırkını aşamayacağı, yılı içerisinde bu oranın beklenmedik durumlardan dolayı aşılması durumunda yasal sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapamayacağı, aşım olmasına rağmen personel ihtiyacı doğduğunda yeni bir alım için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemelerde;
-Belediye bütçesinden 2023 yılı için ödenen belediye şirket personeli de dâhil olmak üzere personel giderleri toplamının 215.313.336,89 TL olarak gerçekleştiği, bu tutarın 2022 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile arttırılması sonucu bulunan 711.643.562,70 TL’nin %30’unu oluşturduğu,
-Belediye Bütçesinden 2024 yılı için ödenen belediye şirket personeli de dâhil olmak üzere personel giderleri toplamının 454.104.515,96 TL olarak gerçekleştiği, bu tutarın 2023 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile arttırılması sonucu bulunan 1.080.969.085,86 TL’nin %42’sini oluşturduğu,
-Yıllık personel giderlerine ilişkin söz konusu bu oranın, yasal sınır olan %40’ın üzerinde gerçekleştiği, cari yıl içerisinde 7’si mahkeme kararı ile olmak üzere 10 personelin şirkette işe başlatıldığı, yıl sonu itibariyle belediye şirketinde istihdam edilen toplam personel sayısının 458 olduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa katıldığını ve izleyen yıllarda bu tür durumların yaşanmaması adına gerekli tüm idari ve mali önlemlerin alınmakta olduğunu ifade etmiştir.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri gereğince cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderlerinin bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.