|
ÖZET: Belediye şirketinde çalışan bazı işçilerin Zabıta ve İtfaiye Müdürlüğü’nde görev yapması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, kamu hizmetleri asli ve sürekli nitelikteki görevlerin memurlar ve kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiği belirtilmiştir. İtfaiye hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. İtfaiye teşkilatında görev alacak personelin atama ve mesleğe kabul süreçleri, 21.10.2006 tarihli Belediye İtfaiye Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Bu nedenle, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin zabıta ve itfaiye personeli olarak görev alması mevzuata aykırı olarak değerlendirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin 2019 tarihli kararında da, itfaiye hizmetlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesinin zorunlu olduğu vurgulanmıştır. İtfaiye teşkilatında görev alacak personelin, ilgili yönetmeliklere uygun olarak mesleğe kabul edilmesi ve sürekli olarak bu hizmetleri yürütmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği ve bu şartlara uymayan personelin itfaiyeci olarak görevlendirilmesi mümkün değildir. İdare, bu bulguyu kabul ederek itfaiye hizmetlerinin mevzuata uygun şekilde yerine getirileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, itfaiye personelinin istihdamı, ilgili yönetmeliklerde belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Bu durum, hukuki risklerin önlenmesi ve kamu hizmetinin etkin bir şekilde sunulması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketi Kadrosunda Bulunan İşçilerin Zabıta ve İtfaiye Personeli Olarak Görev Yapması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin şirketinde istihdam edilen bazı işçilerin Zabıta Müdürlüğünde zabıta personeli olarak, bazı işçilerin de İtfaiye Müdürlüğünde itfaiye personeli olarak görevlendirildiği anlaşılmıştır.
Anayasa’nın 128’nci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup Belediyelerin sunmuş olduğu itfaiye hizmetlerinin bu nitelikte olduğu aşikârdır.
İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları gibi hususlar da 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yapmalarının mevzuata uygun düşmediği değerlendirilmektedir.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
İtfaiye teşkilatında atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların yönetmelikle düzenlenmiş olup bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere, itfaiye birimi kendi yönetmeliği gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmektedir.
Bunun haricinde belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği asli görevi olmayan ve Belediye itfaiye Yönetmeliği’nde öngörülen şartlara tabi tutulmamış personelin hizmet alımı suretiyle itfaiyeci olarak görevlendirebilmesi mümkün görülmemektedir.
İdare cevabında, bulguya katılmış olup itfaiye hizmetlerinin ilgili mevzuat doğrultusunda yerine getirilmesinin sağlanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, itfaiyeci ihtiyacının karşılanması için ilgili mevzuatına uygun olarak itfaiye personeli istihdam edilmelidir. Oluşabilecek hukuki risklere karşı, Anayasa’nın 128’nci maddesinde belirtildiği üzere, genel idare esaslarına göre yürütülen ve süreklilik arz eden ve kamu hizmeti özelliği olan itfaiye hizmetlerinin ilgili Yönetmeliklerde belirtilen şartları sağlayan kişiler tarafından yerine getirilmesi sağlanmalıdır.