|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Alanya Belediyesi’nde işçi olarak çalışan personelin zabıta memuru olarak görevlendirildiğini ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini memurlar ve diğer kamu görevlileri aracılığıyla yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, zabıta hizmetleri de bu nitelikte olup, dışarıdan hizmet alımıyla gerçekleştirilmesi mümkün değildir. İtfaiye teşkilatında olduğu gibi, zabıta biriminde de atama ve mesleğe kabul gibi süreçler yönetmeliklerle düzenlenmiştir.
Belediye Zabıta Yönetmeliği, zabıta personelinin görev tanımını ve yetkilerini net bir şekilde belirlemektedir. Yönetmelik, zabıta memurlarının özel bir güvenlik görevi yürüttüğünü ve bu nedenle zabıta memuru olmayan kişilerin bu görevde bulunmasının yetki sakatlığına yol açabileceğini vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, belediyeye ait bir şirkette çalışan 90 işçinin zabıta memuru olarak görevlendirildiği ve resmi zabıta kıyafetleriyle görev yaptığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, zabıta hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için yalnızca zabıta memuru olarak atanmış personelin görev alması gerekmektedir. 2024 yılında zabıta memuru alımı için başvuruların açılacağı ve bu alımların planlandığı belirtilmiştir. Bu durum, zabıta teşkilatının işleyişinin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketi Personeline Zabıta Memurluğu Yaptırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşçi olarak istihdam edilen personelin Alanya Belediyesi tarafından zabıta olarak çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, Belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetlerinin de, bu nitelikte olduğu aşikârdır. Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; . genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128’inci maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir. İtfaiye teşkilatında olduğu gibi; atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği, zabıta hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup, bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere, itfaiye birimi gibi zabıta biriminde de kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen; asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmektedir.
Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, Belediye zabıtasının, Beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvvetini, Belediye zabıta personelinin ise Belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurlarını ifade edeceği belirtilmiştir. “Belediye zabıta kıyafetini kullanma yasağı” başlıklı 35’inci maddesinde, Belediye zabıta personeli için bu Yönetmelik’te şekli gösterilen resmi kıyafet ile işaretler başka bir özel veya kamu kuruluşu mensubu tarafından kullanılamayacağı; “Geçici görevlendirme” başlıklı 41’inci maddesinde de zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınmıştır. Mezkûr mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediye zabıta memurları özel bir amaç doğrultusunda güvenlik görevini yürüten kamu düzeni görevlisidirler. Belediye zabıta teşkilatı görev ve yetkileri bakımından özellik arz ettiğinden, Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde zabıta teşkilatı ve zabıta memurlarının görev ve yetkileri, hak ve yükümlülükleri, sorumlulukları ve atanmaları gibi konular özel olarak düzenlenmiştir.
Dolayısıyla zabıta memuru olmayan kişilerin zabıta memuru olarak görevlendirilip fiilen zabıta memurluğu yapması yetki sakatlığına neden olacak işlemler doğurabilecektir.
Yapılan incelemede, belediyenin yüzde yüz iştiraki olan şirket bünyesinde istihdam edilen 90 işçinin Belediye zabıta teşkilatında fiilen zabıta memuru olarak görevlendirildiği, görevlendirilen şirket personellerinin resmi zabıta kıyafetleriyle görev yaptığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi, mevcut görevli zabıta memurları ile zabıta iş ve işlemlerinin sağlıklı yürütülemeyeceğini, yardımcı personel olarak işçi statüsündeki personellerin zabıta personeli olarak görevlendirildiğini ancak imza yetkileri bulunmadığını, 2024 yılında zabıta memur alımı için başvurular açılarak 10 Zabıta Memuru alındığını ve zabıta iş ve işlemlerinin sağlıklı yürütülebilmesi adına Zabıta Memur alımı planlaması yapılacağını bildirmiştir.
Sonuç olarak, Belediye zabıta personelinin, Yönetmelik kapsamında bulunan kadrolarda istihdam edilen personellerden oluşması, zabıta memuru olmayan kişilere fiilen zabıta memurluğu yaptırılmaması gerekmektedir.