|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, belediye iktisadi işletmesi ve şirketleri tarafından işletilen tesislerde katı atık bertaraf bedelinin hesaplanmadığı belirlenmiştir. Katı atık bertaraf ücretleri, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde düzenlenmekte olup, bu kanunlar yerel yönetimlerin bu bedelleri belirleme yetkisini kapsamaktadır. 5393 sayılı kanunun ilgili maddesinde, katı atıkların yönetimi ile ilgili hizmetlerin belediyeler tarafından yürütülmesi gerektiği vurgulanmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’na göre, belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak ve işletmekle yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlar, belediye meclisince belirlenen tarifeye göre katı atık bertaraf ücreti ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, tahsil edilen ücretlerin yalnızca katı atık hizmetleri için kullanılabileceği belirtilmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediye şirketleri ve iktisadi işletmeler tarafından katı atık bertaraf bedelinin hesaplanmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, katı atık hizmetleri için tahsil edilen ücretlerin, evsel katı atık hizmetlerinde kullanılmasının zorunlu olması nedeniyle, bu bedellerin eksiksiz bir şekilde hesaplanıp tahsil edilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, yerel yönetimlerin sorumluluklarını yerine getirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketi ve İktisadi İşletme Tarafından İşletilen Tesislerden Katı Atık Bertaraf Bedeli Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapılan incelemelerde belediye iktisadi işletme ve şirketince işletilen tesislere katı atık bertaraf bedelinin hesaplanmadığı tespit edilmiştir.
Katı atık bertaraf ücretleri, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde düzenlenmekte ve ilgili kanunlar gereğince yerel yönetimler tarafından belirlenmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyelerin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci Maddesinin g bendinde “Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.” denilmek suretiyle katı atıkların bertaraf edilmesine ilişkin hizmetlerin belediyeler tarafından yerine getirileceği” hüküm altına alınmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde; “Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamaz.” şeklinde ortaya konmuştur.
Madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere katı atık bertaraf bedeli ilgili belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre alınacağı belirtilmiş olup bu hususa ilişkin herhangi bir istisna hükmü getirilmemiştir. Bununla birlikte katı atık bertaraf bedelinin Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 22’nci maddesinde su faturaları üzerinden tahsil edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde belediye veya belediye şirketlerinin işlettiği tesislere katı atık bertaraf bedelinin hesaplanmadığı tespit edilmiştir. İlgili Yönetmelik’te evsel katı atık hizmetleri için tahsil edilen ücretlerin evsel katı atık hizmetlerinde kullanılması zorunluluğu da hüküm altına alınmıştır. Katı atık bedeli alınacak aboneler ilgili belediye tarafından İzmir Su ve Kanalizasyon Genel Müdürlüğüne kullanılan sistem içinde bildirilmekte ve abonelerden su faturaları üzerinden tahakkuk ettirilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde İdarenin iktisadi işletme ve şirketince işletilen tesislere katı atık bertaraf bedelinin hesaplanmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak katı atık hizmetleri için tahsil edilen ücretlerin evsel katı atık hizmetlerinde kullanılması zorunlu olması sebebiyle bu tutarların tam ve eksiksiz olarak hesaplanıp tahsil edilmesi gerekmektedir.