|
ÖZET: Belediye şirketinde çalışan üç işçinin zabıta olarak görevlendirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli nitelikteki görevlerinin, memurlar ve diğer yetkililer tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Zabıta hizmetleri de bu kapsamda değerlendirildiğinden, bu görevlerin yerine getirilmesi için uygun personelin istihdamı zorunludur. Zabıta teşkilatının kamu güvenliğine katkı sağlama gibi önemli bir işlevi bulunmaktadır ve bu nedenle, zabıta personelinin atama ve görevde yükselme süreçleri Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre düzenlenmiştir.
Denetim bulgularına göre, belediye şirketinde çalışan işçilerin zabıta olarak atanması, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, asli görevlerin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, zabıta biriminde görevli personelin sürekli olarak bu hizmetleri yerine getirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği personeli zabıta olarak görevlendirmesi, idari kolluk yetkilerinin kullanımında sorunlara yol açabilir. İdare, personel yetersizliği nedeniyle bu uygulamaya başvurulduğunu belirtmiş ve yeni personel talep edileceğini ifade etmiştir. Ancak, Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, zabıta hizmetlerini yürütecek personelin Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne uygun olarak istihdam edilmesi gerektiği açıktır. Bu nedenle, zabıta biriminin personel ihtiyacının karşılanmasında ilgili yönetmelik çerçevesinde hareket edilmesi ve belediye şirketi işçilerinin zabıta olarak görevlendirilme uygulamasından vazgeçilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Şirketinde İstihdam Edilen İşçilerin Zabıta Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye şirketinde işçi olarak istihdam edilen 3 personelin Belediye tarafından zabıta olarak görevlendirildiği anlaşılmıştır.
Anayasa’nın 128’nci maddesinde, genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, Belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetlerinin de, bu nitelikte olduğu aşikârdır.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin de bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Bundan dolayı, zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta olarak görev yapmalarında açıkça mevzuata aykırılık bulunmaktadır.
Bu hususta, 11.09.2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da, “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Buradan da anlaşılacağı üzere, zabıta biriminde asli görevi olan bu hizmetleri, sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmektedir. Bunun haricinde, belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği, asli görevi zabıta hizmetleri olmayan personeli zabıta olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi, idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açacaktır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; personel yetersizliği nedeniyle bu uygulamaya mecbur kalındığı ve yeni personel talep edilerek bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Anayasa’nın 128’nci maddesine göre, genel idare esaslarına göre yürütülen ve süreklilik arz eden zabıta hizmetlerini yürütecek kamu görevlileri, Belediye Zabıta
Yönetmeliği’ne göre istihdam edilen personel olabileceğinden, zabıta biriminin personel ihtiyacının giderilmesinde de Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde belirlenen sürecin işletilmesi sağlanmalı ve Belediye şirketi işçilerinin zabıta olarak istihdam edilmesi uygulamasından vazgeçilmesi sağlanmalıdır.