|
ÖZET: Belediye şirketine ait sermaye tutarları ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı arasında bir uyumsuzluk tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin sermaye payının Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün enflasyon düzeltmesi uygulamasına uygun olarak düzeltildiğini ancak bu tutarların belediye bilançosunda yer almadığını ortaya koymuştur. Ayrıca, belediye bilançosu ile şirketin mali tabloları arasında tutarsızlıklar bulunmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan sermaye yatırımlarının doğru bir şekilde izlenmesini öngörmektedir. Yönetmelikte belirtilen maddelere göre, bu tür yatırımların gerçek değerleriyle kaydedilmesi ve ilgili kuruluşların öz kaynak hesaplarıyla uyumlu olması gerekmektedir. Ancak Kadınhanı Belediyesi’nin sermaye tutarları ile ilgili kayıtların, şirketin öz kaynak hesaplarıyla örtüşmediği ve enflasyon düzeltmesi işlemlerinin güncellenmiş tutarlarının belediye hesaplarına aktarılmadığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bulguyu kabul etmiş ve düzeltici işlemlerin 2025 yılı içerisinde tamamlandığını bildirmiştir. Bu bağlamda, belediye şirketlerinin öz kaynak hesapları ile bilanço kayıtları arasındaki tutarsızlıkların giderilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Şirketindeki Sermaye Tutarı ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Uyumlu Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin Şirket’ine ilişkin sermaye payının Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’ne (Sıra No: 85 Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması) uygun bir şekilde enflasyon düzeltmesine tabi tutulduğu ancak bu tutarların Belediye Bilançosunda yer almadığı, Belediye Bilanço verileri ile Şirket mali tabloları arasında tutarsızlık olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin olarak;
“Hesabın Niteliği” başlıklı 181’inci maddesinde;
Bu hesabın, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar ile bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 182’nci maddesinde;
Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedileceği, Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerektiği,
hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 85 Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması) “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5 inci maddesinin 5 inci fıkrasında; Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı, bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanlığa; kapsama dahil diğer kamu idareleri için ilgili kamu idaresine gönderileceği, İlgili kamu idaresinin muhasebe biriminin sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacağı, enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshasının muhasebeleştirme belgesine ekleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; İdarelerin mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerini yaparken, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemlerini esas alması gerektiği, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işleminden istisna olması durumunda bu işlemi yapmamaları gerekmektedir. Ancak, İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Kadınhanı Belediyesinin sermayedarı olduğu Şirket’in sermaye tutarı 32.935.000,00 TL, sermaye düzeltmesi olumlu farkı 70.433.688,03 TL olup, toplamda 103.368.688,03 olmasına karşılık, İdarenin mali tablolarında 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 8.306.500,00 TL tutarında kayıtlı olduğu, bu tutarın Belediye şirketinin öz kaynak hesaplarında yer alan sermaye tutarları ile örtüşmediği, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin Şirkette yapılmasına karşılık güncellenen bu tutarların belediye hesaplarına aktarılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi bulguya katıldığını, düzeltme işlemlerinin yapıldığını, bundan sonraki süreçlerde gerekli hassasiyetin gösterileceğini ifade etmiştir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlerin 2025 yılı içerisinde tamamlandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye şirketlerinin öz kaynak hesaplarında yer alan sermaye tutarları ile bilançoda “241 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı” nda yer alan kayıtlar arasındaki tutarsızlığın giderilmesi gerekmektedir.