|
ÖZET: Belediye şirketinde çalışan üç işçinin zabıta olarak görevlendirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında tespit edilmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini memurlar ve kamu görevlileri aracılığıyla yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Zabıta hizmetleri de bu kapsamda değerlendirildiğinden, bu görevlerin sadece yetkili kamu personeli tarafından ifa edilmesi gerekmektedir.
Zabıta teşkilatının amacı, kamu güvenliğini sağlamak ve mevzuatta belirtilen görevleri yerine getirmektir. Bu nedenle, zabıta personelinin atanması, mesleğe kabulü ve terfi süreçleri, Belediye Zabıta Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenmiştir. Ancak, belediye şirketinde çalışan işçilerin zabıta olarak görevlendirilmesi, açıkça mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, asli görevlerin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, zabıta hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için, bu alanda istihdam edilecek personelin Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, belediye şirketinde çalışan işçilerin zabıta olarak görevlendirilmesi uygulamasından vazgeçilmesi önem arz etmektedir. İdare, bu bulgu doğrultusunda gerekli işlemleri yapacağını ifade etmiştir. |
BULGU: Belediye Şirketinden İstihdam Edilen İşçilerin Zabıta Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye şirketinde işçi olarak istihdam edilen 3 personelin Belediye tarafından zabıta olarak görevlendirildiği görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde, genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, Belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetlerinin de, bu nitelikte olduğu aşikârdır.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin de bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Bundan dolayı, zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta olarak görev yapmalarında açıkça mevzuata aykırılık bulunmaktadır.
Bu hususta, 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da,
“… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Buradan da anlaşılacağı üzere, zabıta biriminde asli görevi olan bu hizmetleri, sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilcektedir. Bunun haricinde, belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği, asli görevi zabıta hizmetleri olmayan personeli zabıta olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi, idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açacaktır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Anayasa’nın 128’inci maddesine göre, genel idare esaslarına göre yürütülen ve süreklilik arz eden zabıta hizmetlerini yürütecek kamu görevlileri, Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre istihdam edilen personel olabileceğinden, zabıta biriminin personel ihtiyacının giderilmesinde de Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde belirlenen sürecin işletilmesi sağlanmalı ve Belediye şirketi işçilerinin zabıta olarak istihdam edilmesi uygulamasından vaz geçilmesi sağlanmalıdır.