|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye şirketlerinden yapılan doğrudan temin alımlarında vergi borcu sorgulamasının yapılmadığını ortaya koymuştur. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi gereğince, Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurumların, hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borç olmadığına dair belge talep etmesi zorunludur. Bu durum, 5.000 TL’nin üzerindeki ödemeler için geçerlidir ve ilgili belgelerin temin edilmesi yükümlülüğü, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmiştir.
Denetim bulguları, belediye şirketlerine yapılan ödemelerde, şirketlerin vergi borçlarının var olmasına rağmen bu sorgulamanın yapılmadığını göstermektedir. Örneğin, Bakırçay Madencilik ve Beta Ulaşım gibi şirketlere 2022 yılı içinde önemli miktarda doğrudan temin ödemesi gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu ödemelerin öncesinde şirketlerin vergi borç durumlarının incelenmemesi, mevzuata aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, belediyenin yüklenicilere yapacağı tüm ödemelerde vergi borcu sorgulamasının yapılması, yasal bir zorunluluk olup, bu uygulamanın ihmal edilmesi, kamu kaynaklarının doğru yönetilmesi açısından riskler taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketinden Yapılan Doğrudan Temin Alımlarında Vergi Borcu Yoktur Yazısının Aranmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından hissesine sahip olduğu belediye şirketlerinden gerçekleştirilen doğrudan temin alımlarına ilişkin şirketlere yapılan ödemelerde, vergi borcu olup olmadığına dair sorgulama yapılmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesine göre 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların bu Kanun kapsamında hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye, bu kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olacağı, hüküm altına alınmıştır.
İlgili maddenin uygulamasına yönelik Tahsilat Genel Tebliği’nde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların bu Kanun kapsamında hak sahiplerine 5.000 TL’nin üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin ve/veya ilgililerin vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir. Bu nedenle, yüklenicilere ödemeleri yapılmadan önce, Belediye tarafından yüklenicinin vergi borcunun olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.
Belediye tarafından hissesine sahip olduğu belediye şirketlerinden gerçekleştirilen doğrudan temin alımlarına ilişkin şirketlere yapılan ödemelerde, şirketlerin vergi borçlarının bulunmasına ragmen ödemelerin yapıldığı görülmüştür.
Belediye şirketlerinin vadesi geçmiş vergi borçlarına ve belediye tarafından bu şirketlere 2022 yılı içerisinde yapılan ödemelere aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 9: Belediye Şirketlerinden Yıl İçinde Yapılan Doğrudan Temin Ödeme Tutarları İle Şirketlerin Vadesi Geçmiş Vergi Borçları
| Belediye Şirketleri | 01.01.2022 İtibarıyla Geçmiş Borçları (TL) |
Tarihi Vadesi Vergi |
31.12.2022 Tarihi İtibarıyla Vadesi Geçmiş Vergi Borçları (TL) |
01.01.2022-31.12.2022 Tarihleri Arasında Şirketlere Doğrudan Temin Kapsamında Yapılan Ödeme Tutarı (TL) |
| Bakırçay Madencilik Müteahhitlik Müşavirlik Tanıtım Organizasyon Hiz. ve Gıda San.Tic. A.Ş. |
6.669.010,04 | 6.669.010,04 | 11.670.457.,28 | 2.588.638,93 |
| Beta Ulaşım Temizlik İnşaat Jeotermal Kaynaklar ve Tur. İşl. San. Tic. A.Ş. |
10.860.856,71 | 10.860.856,71 | 11.294.194,80 | 8.554.310,08 |
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde, Belediyenin tüm yüklenici ödemelerinde olduğu gibi şirketlerine yapacakları ödemelerinde de vergi borcu sorgulaması yapılması gerekmektedir.