|
ÖZET: Belediye şirketine borç verme uygulamaları, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin, tamamına sahip olduğu şirketine yaptığı nakit ödemelerin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Bu kanunun 15’inci maddesi, belediyelere borç alma yetkisi tanırken, özel veya tüzel kişilere borç verme hususunda herhangi bir düzenleme getirmemiştir. Dolayısıyla, belediyelerin kendi bütçelerinden bu tür ödemeler yapması, bütçe gideri olarak değerlendirilmektedir.
Ayrıca, 5393 sayılı Kanun’un 60’ıncı maddesi, belediyelerin giderleri arasında borç verme giderini saymamaktadır. Bu durum, belediyelerin diğer belediyelere, şirketlere veya bireylere borç vermesini yasal olarak imkânsız kılmaktadır. Belediye şirketlerinin nakit ihtiyaçları için borçlanma süreçleri ise 68’inci maddede düzenlenmiştir ve belirli şartlar altında mümkündür. Yapılan incelemelerde, Havran BELTAT Tarım, Turizm, Gıda, Petrol Ürünleri, Enerji, Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ne yapılan nakit ödemelerin, şirketin işletme giderlerini karşılamak amacıyla gerçekleştirildiği ve bu tutarların ilgili hesaplarda izlendiği tespit edilmiştir. Ancak, mevcut mevzuat gereği, belediyenin bu tür borç verme uygulamalarını sonlandırması gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: Belediye Şirketine Borç Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin, tamamına sahip olduğu şirketine borç verme mahiyetinde ödemelerde bulunduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesiyle belediyelerin borç alabilmelerine imkân verilmiş olmasına rağmen herhangi bir özel veya tüzel kişiye borç verebilmelerine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.
Belediyenin borç vermesi, bütçesinden nakit ödenmesi sonucunu doğurduğundan bir bütçe gideri mahiyetindedir. 5393 sayılı Kanun’un belediyelerin giderlerini düzenleyen 60’ıncı maddesinde belediyelerin giderleri arasında borç verme gideri sayılmamaktadır.
Bu nedenle, belediyelerin diğer belediyelere, şirketlerine veya başka herhangi bir kişiye faizli veya faizsiz olarak borç vermesi yasal olarak mümkün değildir.
Belediye şirketlerinin nakit ihtiyaçları için borçlanabilmesi 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinde düzenlenmiş olup bu maddeye göre belediyelerin sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı; yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yapabileceklerdir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından, sermayesinin tamamına sahip olunan Havran BELTAT Tarım, Turizm, Gıda, Petrol Ürünleri, Enerji, Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti’ye, Şirketin işletme giderlerinin ödenmesi için nakden ödemede bulunulduğu, bu tutarların 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında izlendiği tespit edilmiştir.
Belediye Şirketine nakit ihtiyacı için ödenen ve nakden borç verme mahiyeti taşıyan bu tutarlar, Belediye Meclisince Şirketin sermayesinin artırılması kararına istinaden taahhüt edilen tutardan mahsuplaşma suretiyle kapatılmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre İdarenin, sermayesinin tamamına sahip olsa dahi şirketlere borç verme uygulamasını sonlandırması gerekmektedir.