|
ÖZET: Belediye şirketine doğrudan araç satışı ve bu araçların bakım onarım süreçleri üzerine yapılan incelemelerde, 4916 sayılı Kanun’un belirlediği çerçevede, belediye şirketine doğrudan satışın yasal olmadığı tespit edilmiştir. İlgili kanun, yalnızca belirli kamu kurum ve kuruluşlarına araç satışına izin vermekte olup, belediye şirketleri bu kapsamda yer almamaktadır. İncelemeler sonucunda, 2024 yılı itibarıyla belediye şirketine 3 adet kapalı kasa kamyonet satıldığı ve bu araçların fiyat takdirinin ardından belediye atölyelerinde bakım onarım işlemlerinin gerçekleştirildiği ortaya çıkmıştır.
Fiyat takdir komisyonu, 04.06.2024 tarihinde kurulmuş ve 24.06.2024 tarihinde araçların fiyatlarını belirlemiştir. Ancak, fiyat takdiri sonrası yapılan bakım onarımlarının, araçların değerini etkileyebileceği göz önünde bulundurulduğunda, bu işlemlerin yasal çerçevede sorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi’nin açıklamalarında, belediye şirketlerinin kamu iktisadi teşebbüsü olarak nitelendirildiği belirtilse de, bu durumun mevzuatın yanlış yorumlanması olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, ABB’nin belediye şirketlerine araç tahsisi gibi işlemleri yasal düzenlemelere uygun bir şekilde gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu tür işlemlerin, belirlenen yasal sınırlar içinde yapılması, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketine Doğrudan Araç Satılması ve Bu Araçlar İçin Fiyat Takdirinden Sonra Bakım Onarım Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
ABB tarafından yapılan satışların incelenmesi sonucunda, 4916 sayılı Kanun’un araç satışına izin verdiği kişiler arasında bulunmayan belediye şirketine doğrudan araç satıldığı ve fiyat takdirinden sonra bu araçlara belediye atölyelerinde bakım onarım yapıldığı tespit edilmiştir.
4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 37’nci maddesinde aynen;
“Katma bütçeli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait, hizmet dışı kaldığından kullanılmayan veya ihtiyaç fazlası olan iş makinesi, makine ve teçhizat, demirbaş, araç, gereç ve malzemeleri belediyelere, il özel idarelerine, tarımsal kalkınma kooperatiflerine, sulama kooperatiflerine, sulama birliklerine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına karşılıklı anlaşma suretiyle satmaya, kiralamaya, satış ve kira bedellerini taksitlendirmeye ilgili kurumlar yetkilidir.”
denilmektedir.
Yapılan incelemelerde bu yasal düzenlemeye dayanarak belediye şirketlerinden birine 3 adet kapalı kasa kamyonet satıldığı görülmüştür. Bu araçların satılmasına karar verildikten sonra 04.06.2024 tarihinde fiyat takdir komisyonu kurulmuş, komisyon çalışmalarını 24.06.2024 tarihinde tamamlamış ve 3 araç için de ayrı ayrı düzenlediği tutanakla araçların fiyatlarını takdir etmiştir.
4916 sayılı Kanun’un yukarıya alınan madde metni incelendiğinde, belediyenin kullanmadığı veya ihtiyaç fazlası araçlarını bu maddeye dayanarak yine burada belirtilenlere satabileceği görülecektir. Maddede kimlere araç satılabileceğine dair düzenlemeye bakıldığında belediyenin araçları sattığı belediye şirketlerine burada yer verilmediği, diğer bir ifadeyle 4916 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi gereğince belediye şirketine bir araç satışının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılacaktır.
Bu araçların fiyat tespit tutanakları incelendiğinde komisyonun araçlar için çeşitli eksiklikler tespit ettiği, bunlara arıza tespit raporlarında yer verdiği ve fiyatı da buna göre takdir ettiği görülmüştür. Bu eksikliklerle birlikte fiyat takdir edildiğine göre, fiyat takdirinin yapıldığı tarihten sonra bu araçlar için belediye imkanlarının hiçbir şekilde kullanılmaması gerekirdi. Zira yapılacak bakım onarım araçların fiyatını doğrudan etkileyecektir. Belediyenin tamir, bakım, onarım atölyelerinde yapılan işlemlere ilişkin kayıtlar incelendiğinde, bu araçların ikisi için fiyat takdirinden sonra arıza tespit raporlarında belirtilen eksikliklerle ilgili işlemlerin yapıldığı fakat takdir edilen bedelde herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; belediye şirketlerinin fonksiyonel anlamda kamu iktisadi teşebbüsü niteliğinde bulunduğu, belediye hizmetlerinden bir kısmını yerine getirdiği ve bütçesinin belediye bütçesiyle bağlantılı olduğu ifade edilmektedir. Yapılan işlemin bu şekilde gerekçelendirilmesi, mevzuatın açıkça yanlış yorumlanmasıdır. Cevapta ayrıca, bundan sonraki işlemlerin bulguda belirtilen tespit doğrultusunda yapılmasına özen gösterileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak ABB’nin şirketlerine araç vs. imkân sağlamak istemesi durumunda bunu yasalarla belirlenmiş sınırlar içinde yapması gerekmektedir.