|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Tefenni Belediyesi’ne ait TEBAŞ Beton Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’ne yapılan sermaye artırımlarının, belediye açısından önemli bir gider kalemi haline geldiğini ortaya koymaktadır. Anonim şirketlerde sermaye artırımı, Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu bağlamda, iç kaynaklardan yapılan artırımlar dışında, payların nakdi bedellerinin tamamen ödenmemesi durumunda sermaye artırımı mümkün değildir. Ancak, küçük meblağların ödenmemiş olması, artırımı engellemez. Sermaye artırımına ilişkin süreçler ve gereklilikler de kanunda detaylı bir şekilde belirtilmiştir.
Denetim sırasında, TEBAŞ’ın 2018 yılında 50.000 TL sermaye ile kurulduğu ve zamanla sermayesinin 60 milyon TL’ye kadar yükseldiği tespit edilmiştir. Bu süreçte, şirketin genel olarak zarar eden işletmelerinin giderlerini karşılamak amacıyla yapılan sermaye artırımları, belediye bütçesi üzerinde önemli bir yük oluşturmuştur. Örneğin, 2024 yılı bütçe gider tahmininin 200 milyon TL olduğu göz önüne alındığında, bir defada yapılan 35 milyon TL’lik artış, bütçenin %17,5’ini temsil etmektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını belirtmiş ve belediye bütçesini olumsuz etkileyen bu durumla ilgili gerekli önlemlerin alınması gerektiğini vurgulamıştır. Artan sermaye artırımları, belediye şirketine kaynak aktarımını ve finansman sağlamayı amaçlamaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketine Yapılan Sermaye Artırımlarının Kurum Açısından Önemli Bir Gider Kalemi Haline Gelmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye şirketi olan TEBAŞ Beton Sanayi Ticaret Anonim Şirketine yapılan sermaye artırımlarının, Şirketin finansman kaynağı haline geldiği ve Belediye açısından da önemli bir gider kalemi olduğu görülmüştür.
Anonim şirketlerde sermaye artırımı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 456-472’nci maddeleri arasında düzenlenmiş bulunmaktadır. Söz konusu Kanun’nun 456’ncı maddesinde iç kaynaklardan yapılan artırım hariç, payların nakdî bedelleri tamamen ödenmediği sürece sermaye artırılamayacağı, sermayeye oranla önemli sayılmayan tutarların ödenmemiş olmasının sermaye artırımını engellemeyeceği, artırıma, esas sermaye sisteminde 459’uncu maddeye göre genel kurul; kayıtlı sermaye sisteminde, 460’ıncı madde gereğince, yönetim kurulunun karar vereceği ifade edilmektedir.
Kanun’un devamındaki maddelerde sermaye artırımının nasıl yapılacağı, hangi süreçlerin yerine getirilmesi gerektiği gibi düzenlemelere yer verilmiştir.
Konu ile ilgili yerinde yapılan denetimde, yüzde yüz hissesi Tefenni Belediyesine ait olan TEBAŞ Beton Sanayi Ticaret Anonim Şirketine yapılan sermaye artırımları ve ödemeleri incelenmiştir. Buna göre, 2018 yılının ortalarında 50.000 TL sermaye ile kurulan Şirketin sermayesi, 2020 yılında 1 milyona, 2022 yılında 25 milyona ve 08.03.224 tarih ve 20 nolu Meclis Kararı ile 60 milyona çıkarılmıştır.
Şirket bünyesinde yer alan ve genel olarak zarar eder noktada olan işletmelerin giderlerinin karşılanması için kullanılan bu tutarlar, Belediye açısından önemli bir gider kalemi haline gelmiştir. Örneğin Tefenni Belediyesinin 2024 yılı bütçe gider tahmininin 200 milyon olduğu düşünüldüğünde bir defada artış yapılan 35 milyon TL, bütçe tahmininin %17,5’i gibi önemli bir orana tekabül etmektedir.
Her geçen yıl artan oranda devam edilen sermaye artırımları, Belediye Şirketine kaynak aktarımı ve finansman temini olarak kullanılmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmekte olup, Belediye bütçesini olumsuz yönde etkileyen bu hususla ilgili gerekli önlemlerin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.