|
ÖZET: Belediye şirketine tahsis edilen sahil alanlarının, ihale yapılmadan üçüncü kişilere kullandırıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi ile Hazine arasında imzalanan protokol çerçevesinde, bu alanların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı olarak işgaliye bedeli karşılığında devredildiği ortaya çıkmıştır. Protokolün 7. maddesi, bu alanların yalnızca Belediye Başkanlığı veya bağlı şirketler tarafından işletilmesi gerektiğini vurgulamakta, üçüncü şahıslara devredilmesi durumunda ise ihale şartlarının uygulanacağını belirtmektedir.
Kamu taşınmazlarının kiralanmasında genel kural, 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale yapılmasıdır. Örneğin, 5216 sayılı Yasa’nın 26. maddesi, Büyükşehir Belediyesi’nin belirli alanları işletme yetkisini tanımakta, ancak bu alanların üçüncü kişilere devri için ihale yapılmasını zorunlu kılmaktadır. İncelemeler, Balıkesir Gayrımenkul Yatırım ve Gıda A.Ş. (BAGYAŞ) tarafından bu alanların kullanımı için üçüncü şahıslardan işgaliye bedeli alındığını göstermektedir. İşgaliye, geçici bir kullanım durumu olup, uzun vadeli kiralama ilişkisi oluşturmaz. Ancak, mevcut protokol 10 yıllık bir süreyi kapsamaktadır. Sonuç olarak, sahil ve kıyı alanlarının üçüncü kişilere devrinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun hükümlerinin uygulanması gerekliliği açıktır. |
BULGU: Belediye Şirketinin Kullanımına Verilen Sahil Alanlarının Üçüncü Kişilere İhale Yapılmadan Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Hazine ile yapılan protokole istinaden Belediye’ye kullanım hakkı verilen sahil ve kıyı alanlarının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uyulmadan ihalesiz olarak üçüncü kişilere işgaliye bedeli karşılığında kullandırıldığı görülmüştür.
Belediye ile Çevre, Şehircilik ve İkim Değişikliği Bakanlığı arasında imzalanıp 21.06.2023 tarihinde yürürlüğe giren protokolün 7’nci maddesinde, protokole konu alanların bizzat Belediye Başkanlığı’nca veya bunlara ait şirketlerce işletilmesinin zorunlu olduğu, bu yerlerin üçüncü kişilere işlettirilmesi halinde ise 2886 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Kamu taşınmazlarının üçüncü şahıslara kiralanması ile ilgili olarak genel kural 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre bir ihale yapılmasıdır. Şöyle ki; örnek olarak, 5216 sayılı Yasanın 26’ncı maddesinde; . .Büyükşehir Belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.” düzenlemesinde olduğu gibi, belediye tarafından ihale yapılmaksızın Belediye şirketine yapılan devirlerde, belediye şirketinin üçüncü şahsa kiralama aşamasında ihale yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Burada amaç, Belediye taşınmazının veya işletmesinin ihale yapılmaksızın üçüncü kişilerin kullanımına geçmemesidir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından söz konusu alanların kullanımı, iştiraki olan Balıkesir Gayrımenkul Yatırım ve Gıda A.Ş.’ye (BAGYAŞ) verilmiş, şirket ise üçüncü kişilerden işgaliye bedeli almak suretiyle bu yerlerin kullanımını devretmiştir. İşgaliye; konusu, sınırları çok belirli, ancak belli şartlarda başvurulan ve geçici durumlarda uygulanan bir usuldür. İşgaliyede esas olan işgaliye durumunun geçici olması, kiralama gibi uzun vadeli bir ilişki içerisine girilememesidir. Burada ise belirli bir süreyi (10 yıl) ihtiva eden bir protokol söz konusudur.
Sonuç olarak, protokol ve mevzuat hükümleri doğrultusunda, sahil ve kıyı alanlarının üçüncü kişilere devrinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.