|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye şirketleri arasında işçi geçişlerinin hukuki bir dayanağının bulunmadığını ve yeni işe alımlarda ilan yapılmadığını ortaya koymuştur. İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İZTARIM AŞ, Yönetim Kurulu Kararı ve Büyükşehir Belediye Başkanı onayı ile diğer belediye şirketlerinden işçi geçişleri gerçekleştirmiştir. Ancak, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik gereğince, bu tür geçişlerin yasal bir çerçeveye oturtulmadığı tespit edilmiştir. Yönetmelik, işçi alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna bildirilmesini zorunlu kılmakta ve adil bir alım sürecinin sağlanmasını istemektedir.
2024 yılında, 52 yeni işçi alımında ilan yapılmaması dikkat çekmektedir. Ayrıca, belediye şirketleri arasında yapılan işçi geçişlerinde, personel ihtiyaç analizinin yapılmadığı ve bu geçişlerin yasal prosedürlere uygun olarak gerçekleştirilmediği görülmüştür. Geçişler sırasında, işçilerin çıkış işlemlerinin “SGK Çıkış Kodu 22 – Diğer Nedenler” ile yapıldığı, bu durumun ise hukuki bir dayanağı olmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, belediye şirketleri arasında işçi geçişlerinin mevzuatla düzenlenmediği ve yeni işe alımlarda Türkiye İş Kurumuna başvuru yapılmasının zorunlu olduğu vurgulanmaktadır. Bu durum, mevcut uygulamaların gözden geçirilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketleri Arasında İşçi Geçişleri Yapılmasının Hukuki Dayanağının Bulunmaması ve Yeni İşe Alımlarda İlana Çıkılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Personel temin hizmeti yöntemiyle çalışan sürekli işçilerin Yönetim Kurulu Kararı ve Büyükşehir Belediyesi Başkanı Olur’u ile Büyükşehir Belediyesinin doğrudan veya dolaylı olarak hissesine sahip olduğu şirketleri arasında geçişlerinin yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde:
“(2) Bu Yönetmelik hükümleri;
… belediyelerin ve bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketler … için uygulanmaz. Ancak, bu kapsamdaki işçi alım ilanlarının Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu ilanlar Kurum internet sitesinde ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunca uygun görülen iletişim araçları ile kamuoyuna duyurulur. Kamu kurum ve kuruluşları işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak diğer tedbirleri de alır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik hükümlerinde, Belediye şirketi olan İZTARIM AŞ (Şirket)’nin yeni personel alımları için, işçi alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğu düzenlenerek, işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak tedbirlerin de alınması gerektiğine yer verilmiştir. Dolayısıyla Şirket bünyesinde ilk defa istihdam edilecek işçilerin nitelik ve diğer özelliklerinin Türkiye İş Kurumuna bildirilmesi ile işe alım prosedürlerinin başlatılmasının gerekli olduğu mezkur Yönetmelik’le düzenlenmiştir. Ancak uygulamada 2024 yılı içerisinde ilk kez işe alınan 52 kişi için ilana çıkılmamıştır.
Yapılan incelemede, 2024 yılı faaliyet döneminde İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanının onayını takip eden Şirket yönetim kurulu kararları ile diğer belediye şirketlerinden çıkışı yapılarak Şirket’e girişi yapılan 5 işçi, Şirket’ten de çıkışı yapılarak diğer belediye şirketlerine girişi yapılan 80 işçinin olduğu görülmüştür.
2024 yılında işçi geçişlerine yönelik olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanının onayını gösteren yazı ile Şirket tarafından alınan yönetim kurulu kararlarından birine örnek olarak aşağıda verilmiştir:
İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı tarafından imzalanarak Şirket’e gönderilen 28.06.2024 tarih ve 2016929 sayılı yazı ile, Grand Plaza AŞ’de müdür olarak görev yapan kişinin tüm özlük haklarıyla birlikte Müdür kadro unvanı ile işe başlatılması hususunda gereğinin yapılması belirtilmiştir.
Belediye Başkanı tarafından imzalanan yazı üzerine Şirket Yönetim Kurulu tarafından 01.07.2024 tarih ve 36 sayılı karar ile Grand Plaza AŞ kadrosunda görev yapan kişinin geriye dönük hakları saklı kalmak kaydı ile 01.07.2024 itibari ile kadrosunun Şirket’e nakli yapılarak müdür olarak görevlendirilmesine” karar verilmiştir.
Bu karar ile kişinin Grand Plaza AŞ’den çıkışı yapılarak tüm yasal hakları ile birlikte İZTARIM AŞ’de işe başlatılmasına karar verilmiştir.
Belediye Başkanının onayıyla belediye şirketleri arasında geçişine izin verildiği durumda, kişinin ayrıldığı belediye şirketinden çıkışı “SGK Çıkış Kodu 22 – Diğer Nedenler”le yapıldığı görülmüştür. “SGK Çıkış Kodu 22 – Diğer Nedenler” çıkış kodu, kişinin işten çıkış nedeninin başka bir çıkış kodu ile bağdaşmayan nedenden kaynaklanması durumunda seçilen çıkış kodu olarak tanımlanmaktadır. Belediye şirketinden çıkışı yapılan kişi, diğer belediye şirketinde tüm yasal hakları saklı kalmak şartıyla işe başlatılmaktadır.
Mevzuatta belediye şirket işçilerinin, belediyenin sermayesinde çoğunluk hissesine sahip olduğu belediye şirketleri arasında geçişine izin verilen bir husus düzenlenmemektedir. Bu nedenle belediye şirketleri arasında işçi geçişleri yapılmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğu düşünülmektedir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında belediye şirketleri tarafından istihdam edilecek personelin adil ve şeffaf bir şekilde alım süreçlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Diğer yandan, farklı tüzel kişiliklere sahip belediye şirketlerinde çalışan işçi geçişlerinin Büyükşehir Belediye Başkanının onayı ve yönetim kurulu kararı ile yapılmasına cevaz veren bir düzenleme de bulunmamaktadır.
Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde yapılan incelemeler sonucunda;
– Belediye şirketleri arasında geçişi yapılan işçilerle ilgili işçilerin çıkışını yapan veya işçileri işe başlatan belediye şirketlerinin ilgili personelle ilgili herhangi bir personel ihtiyaç analizinin yapılmadığı,
– Şirket’e diğer belediye şirketlerinden geçişi yapılarak yeni işçi alımı şeklinde işe başlatılan işçilerin alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna bildirilmediği,
– Şirket Yönetim Kurulu’na meri mevzuatta belediye şirketleri arasında işçi geçişlerine ilişkin bir yetki verilmediği, işçi geçişlerine ilişkin olarak meydana gelecek muhtemel zararlarla ilgili yönetim kurulu üyelerinin sorumlu olacağı,
– Şirket bünyesinde ilk kez işe alınan 52 kişinin Türkiye İş Kurumuna bildirilerek ilan edilmesi gerekirken bu işlemin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında şirketler arasında personel geçişlerini engelleyen her hangi bir mevzuat bulunmadığını belediye başkanının onayı ile bu geçişlerin yapılabileceğini bildirmişse de geçişler esnasında personelin iş çıkışı yapılarak bu geçişlerin gerçekleşmesi nedeniyle söz konusu personel farklı şirkette işe başlarken ilk kez işe alınan personel için uygulanan yasal prosedürlerin uygulanması gerekir.
Sonuç olarak, 2024 yılı faaliyet döneminde Büyükşehir Belediye Başkanı’nın onayını takip eden Şirket yönetim kurulu kararları ile belediye şirketleri arasında geçişi yapılan işçilerin, mevzuatta işçi geçişine izin veren bir husus düzenlenmemesi nedeniyle hukuken mümkün olmadığı, bu hususun düzeltilmesi gerektiği ve yeni işe alımlarda ise ilan için Türkiye İş Kurumuna başvuru yapılması kanuni zorunluluktur.