|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı şirketler arasında işçi geçişlerinin hukuki bir dayanağının olmadığını ortaya koymuştur. EGEŞEHİR AŞ, diğer belediye şirketlerinden personel alımını gerçekleştirmiş, ancak bu süreçte Türkiye İş Kurumu’na işçi alım ilanları bildirilmemiştir. Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, belediye şirketlerinin işçi alım ilanlarını Kuruma bildirmesini zorunlu kılmakta ve bu ilanların adil bir şekilde yapılmasını sağlamayı hedeflemektedir. Ancak, 2024 yılı içinde EGEŞEHİR AŞ’ye alınan 27 işçi için ilana çıkılmamıştır.
Yapılan incelemelerde, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı’nın onayı ile EGEŞEHİR AŞ’ye geçiş yapan işçilerin, ilgili yönetim kurulu kararlarıyla işe alındığı tespit edilmiştir. Ancak, bu geçişlerin mevzuatta belirtilen şartlara uygun olmadığı ve işçi geçişleri için gerekli personel ihtiyaç analizinin yapılmadığı görülmüştür. Ayrıca, işe alınan bazı personelin ilan şartlarına uymadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, belediye şirketleri arasında işçi geçişlerinin hukuken mümkün olmadığı ve yeni işe alımlarda Türkiye İş Kurumu’na başvuru yapılmasının zorunlu olduğu vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketleri Arasında İşçi Geçişleri Yapılmasının Hukuki Dayanağının Bulunmaması ve Yeni İşe Alımlarda İlana Uygun Personel Alımı Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket yönetim kurulu kararları ile personel temin hizmeti yöntemiyle çalışan sürekli işçilerin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Olur’u ile büyükşehir belediyenin doğrudan veya dolaylı olarak hissesine sahip olduğu belediye şirketleri arasında geçişlerinin yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde:
“(2) Bu Yönetmelik hükümleri;
… belediyelerin ve bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketler … için uygulanmaz. Ancak, bu kapsamdaki işçi alım ilanlarının Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu ilanlar Kurum internet sitesinde ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunca uygun görülen iletişim araçları ile kamuoyuna duyurulur. Kamu kurum ve kuruluşları işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak diğer tedbirleri de alır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik hükümlerinde, Belediye şirketi olan EGEŞEHİR AŞ’nin yeni personel alımları için, işçi alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğunu düzenleyerek, işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak tedbirlerin de alınması gerektiğine yer verilmiştir. Dolayısıyla EGEŞEHİR AŞ’de ilk defa istihdam edilecek işçilerin nitelik ve diğer özelliklerinin Türkiye İş Kurumuna bildirilmesi ile işe alım prosedürlerinin başlatılmasının gerekli olduğu mezkur Yönetmelik’le düzenlenmiştir. Ancak uygulamada 2024 yılı içerisinde ilk kez işe alınan 27 kişi için ilana çıkılmamıştır.
Yapılan incelemede, 2024 yılı faaliyet döneminde İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanının onayını takip eden Şirket yönetim kurulu kararları ile diğer Belediye şirketlerinden çıkışı yapılarak EGEŞEHİR AŞ’ye girişi yapılan 27 işçi, EGEŞEHİR AŞ’den de çıkışı yapılarak diğer Belediye şirketlerine girişi yapılan 1 işçinin olduğu görülmüştür.
2024 yılında işçi geçişlerine yönelik olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanının onayını gösteren yazı ile Şirket tarafından alınan yönetim kurulu kararlarından birine örnek olarak aşağıda yer verilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı tarafından imzalanarak EGEŞEHİR AŞ’ye gönderilen 26.04.2024 tarih ve 11455660903938 sayılı yazı ile, İZDOĞA AŞ’de müdür olarak görev yapan kişinin tüm özlük haklarıyla birlikte Genel Müdür Yardımcısı kadro unvanı ile işe başlatılması hususunda gereğinin yapılması belirtilmiştir.
Belediye Başkanı tarafından imzalanan yazı üzerine EGEŞEHİR AŞ Yönetim Kurulu tarafından 01.05.2024 tarih ve 24 sayılı karar ile “İZDOĞA AŞ kadrosunda görev yapan kişinin tüm hakları saklı kalmak kaydı ile 01.05.2024 itibari ile kadrosunun EGEŞEHİR AŞ’ye nakli yapılarak Genel Müdür Yardımcısı olarak atanmasına” karar verilmiştir.
Belediye Başkanının onayıyla belediye şirketleri arasında geçişine izin verildiği durumda, kişinin ayrıldığı belediye şirketinden “SGK Çıkış Kodu 22 – Diğer Nedenler”le çıkışı yapıldığı Şirket yöneticilerden öğrenilmiştir. “SGK Çıkış Kodu 22 – Diğer Nedenler” çıkış kodu, kişinin işten çıkış nedeninin başka bir çıkış kodu ile bağdaşmayan nedenden kaynaklanması durumunda seçilen çıkış kodu olarak tanımlanmaktadır. Belediye şirketinden çıkışı yapılan kişi, diğer belediye şirketinde tüm yasal hakları saklı kalmak şartıyla işe başlatılmaktadır.
Mevzuatımızda belediye şirket işçilerinin, belediyenin sermayesinde çoğunluk hissesine sahip olduğu belediye şirketleri arasında geçişine izin verilen bir husus düzenlenmemektedir. Bu nedenle belediye şirketleri arasında işçi geçişleri yapılmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğu düşünülmektedir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında belediye şirketleri tarafından istihdam edilecek personelin adil ve şeffaf bir şekilde alım süreçlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Diğer yandan, farklı tüzel kişiliklere sahip belediye şirketlerinde çalışan işçi geçişlerinin Büyükşehir Belediye Başkanının onayı ve yönetim kurulu kararı ile yapılmasına cevaz veren bir düzenleme de bulunmamaktadır.
Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde yapılan incelemeler sonucunda; Belediye şirketleri arasında geçişi yapılan işçilerle ilgili işçilerin çıkışını yapan veya işçileri işe başlatan belediye şirketlerinin ilgili personelle ilgili herhangi bir personel ihtiyaç analizinin yapılmadığı,
– EGEŞEHİR AŞ’ye diğer belediye şirketlerinden geçişi yapılarak yeni işçi alımı şeklinde işe başlatılan işçilerin alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna bildirilmediği,
– EGEŞEHİR AŞ’nin yönetim kuruluna meri mevzuatta belediye şirketleri arasında işçi geçişlerine ilişkin bir yetki verilmediği, işçi geçişlerine ilişkin olarak meydana gelecek muhtemel zararlarla ilgili yönetim kurulu üyelerinin sorumlu olacağı,
– EGEŞEHİR AŞ’de ilk kez işe alınan 37 kişiden 3 kişinin işe alımı Türkiye İş Kurumunda verilen ilan şartlarında belirtilen kriterlere uygun olmadığı halde işe alım yapıldığı; ilanda belirtilen kıdem yılı ve deneyim koşuluyla işe alımı gerçekleşen personelin kıdem yılı ve deneyiminin uyuşmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında yeni işe alımlarda gerekli özenin gösterileceğini ancak şirketler arası geçişlerin ise yeni işe alım olarak değerlendirilmediğini belirtmişselerde bulgumuzda da açıklandığı üzere şirketler arası geçişte personelin iş çıkışı yapılarak diğer şirkete geçmesi yeni işe alım olarak değerlendirilmiş olup bu şekilde şirketler arası geçiş yapılmasının hukuken uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, 2024 yılı faaliyet döneminde İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanının onayını takip eden EGEŞEHİR AŞ yönetim kurulu kararları ile belediye şirketleri arasında işçi
geçişi yapılmasının, mevzuatta işçi geçişine izin veren bir hususun düzenlenmemesi nedeniyle hukuken mümkün olmadığı, ilanda belirtilen kriterlere uygun personel alımı yapılmadığı için bu hususların düzeltilmesi gerektiği ve yeni işe alımlarda ilan için Türkiye İş Kurumuna başvuru yapılmasının kanuni zorunluluk olduğu değerlendirilmektedir.