|
ÖZET: Belediye şirketleri tarafından gerçekleştirilen personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımlarında, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre bazı hatalı uygulamalar tespit edilmiştir. Özellikle, işçilik ücretlerinin yaklaşık maliyet hesaplamalarında Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne uygun olarak belirlenmediği ve doğrudan personel hizmeti alımında kullanılan malzeme, araç ve ekipmanın teknik özelliklerinin belirtilmediği ortaya konmuştur. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi ve ilgili yönetmelikler, bu tür hizmetlerin bedelinin tespitinde belirli kurallara uyulmasını zorunlu kılmaktadır.
Denetim bulgularında, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılına ait doğrudan personel hizmeti alımında, işçilik ücretlerinin brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, teknik şartnamelerde kullanılacak malzeme ve ekipmanın özelliklerine yer verilmemesi, ilgili mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, sözleşmelerde belirtilen ihtiyaçların teknik ayrıntılarının eksik olmasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak, belediye şirketlerinden yapılan personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımlarında, yaklaşık maliyet hesaplamalarının ve teknik şartnamelerin mevzuata uygun şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Bu, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de hizmet kalitesinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketlerinden Yapılan Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alımlarında Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımlarında yaklaşık maliyetin hesabında işçilik ücretinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre belirlenmediği ve 2024 yılı doğrudan personel hizmeti alım işinde kullanılan malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak teknik şartnamede belirlenmediği görülmüştür.
A) Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alımlarında Yaklaşık Maliyetin Hesabında Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Hükümlerine Uyulmaması
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesinde:
“İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir.
Bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.”
Hükmü yer almaktadır.
2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren 375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesi uyarınca çıkarılan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Hizmetlerin Gördürülmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasında da bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin hükümlerine uyulması zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, bu Usul ve Esaslar’da düzenlenmeyen hususlarda Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanacağı açıklanmıştır. 4’üncü fıkrasında ise bu kapsamdaki hizmet alımlarında taraflar arasında sözleşme imzalanması zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10’uncu maddesinde; personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyetinin, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanacağı, personele asgari ücretin üzerinde ödeme yapılmasının öngörülmesi halinde ise bu ücretin brüt asgari ücretin en az yüzde (%) kaç fazlası olacağının idarece belirlenerek, bu oran üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanacağı ve söz konusu oranın idari şartnamede açıkça gösterileceği düzenlenmiştir.
Belediye şirketlerinden personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımı kapsamında alımı gerçekleştirilen “Yeşil Alan Bakım ve Çevre Düzenlemesi Hizmet Alımı”, “Sahil ve Kıyı Temizliği Hizmet Alımı”, “Biyosidal Ürün Uygulama Hizmet ve Sokak Hayvanlarının Tedavi Merkezine Ulaştırılması Hizmet Alımı” ve “Bursa Büyükşehir Belediyesi 2024 Yılı Personel Hizmeti Satın Alınması” işleri incelendiğinde, bu alımlarda yaklaşık maliyetin hesabında işçilik ücretinin Yönetmelik’te belirtilen hükümlere uygun olarak brüt asgari ücret üzerinden belirlenmediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, personel şirketinden yapılan personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımlarında yaklaşık maliyet hesabının Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
B) ” 2024 Yılı Doğrudan Personel Hizmeti Alım İşi”nde Kullanılan Malzeme, Araç, Teçhizat, Makine ve Ekipmanın Teknik Özelliklerinin Teknik Şartnamede Belirlenmemesi
375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesi uyarınca çıkarılan ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Usul ve Esaslar’ın “Hizmetlerin Gördürülmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasında bu kapsamda yapılacak personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin bedelinin tespitinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin hükümlerine uyulması zorunlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, bu Usul ve Esaslar’da düzenlenmeyen hususlarda Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanacağı açıklanmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinin 1’inci fıkrasında işin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanacağı ve teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunlu olduğu belirtilmiştir. 4’üncü fıkrasında da ihale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin öncelikle yerli malının da kullanılmasını sağlayacak şekilde belirleneceği düzenlenmiştir.
Bursa Büyükşehir Belediyesi 2024 Yılı Doğrudan Personel Hizmeti Alım İşine ilişkin belediye şirketi BİNTED A.Ş ile düzenlenen sözleşmenin 27.1’inci maddesinde: “İş bu sözleşme kapsamında personelin saha kontrollerinin sağlanması ve idarece yürütülmekte olan hizmetlerin aksamaması ve hizmetin yürütümüne destek sağlanması amacıyla talep edilecek araç, makine ekipmanları, yazılım, donanım, büro malzemesi vb. ihtiyaçlar şirket tarafından uygun bulunması şartıyla, idare ile şirket arasında belirlenecek sözleşme şartları doğrultusunda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30(c) bendi doğrultusunda temin edilebilecektir.” Denmektedir.
Ancak, sözleşmenin bu maddesinde söz konusu işte kullanmak amacıyla talep edilecek araç, makine ekipmanları, yazılım, donanım, büro malzemesi vb. ihtiyaçların teknik özelliklerinden bahsedilmemektedir. Doğrudan personel hizmeti alım işine ilişkin şartnamenin 13’üncü maddesinde de sadece kişisel koruyucu donanım ve iş elbiseleri özelliklerinin ayrıntılı olarak belirlendiği, sözleşmede belirtilen diğer ihtiyaçların teknik özelliklerine yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu iş kapsamında 2024 yılı içerinde muhtelif malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipmanın belediye şirketinden temin edildiği görülmüştür. Söz konusu işte kullanılan araç, makine ekipmanları, yazılım, donanım, büro malzemesi vb. ihtiyaçların teknik özelliklerine teknik şartnamede yer verilmemesi yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Bu itibarla, doğrudan personel hizmeti alım işinde kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin ayrıntılarının teknik şartnamede belirlenmesi gerekmektedir.