|
ÖZET: Belediye şirketlerinin, idareye ait taşınmazları mevzuata aykırı bir şekilde kiraladığı ve bu taşınmazların üçüncü kişilere ihalesiz olarak verildiği tespit edilmiştir. Sayıştay 2024 yılı denetim raporuna göre, toplam 84 taşınmazdan 57’sinin kiracı şirketler tarafından üçüncü şahıslara kiralandığı, ayrıca kira bedellerinin tam olarak tahsil edilmediği ortaya çıkmıştır. İdare, bu taşınmazları kiralarken 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesini esas alarak pazarlık usulünü kullanmıştır. Ancak, bu hükmün yalnızca belirli durumlarda geçerli olduğu ve belediye taşınmazları için uygulanamayacağı belirtilmiştir.
Denetim sonucunda, 2024 yılı için belediyenin tahsil etmesi gereken kira bedelinin 8.502.905,27 TL olduğu, bunun yalnızca 928.589,06 TL’sinin ödendiği, geri kalan 7.574.316,21 TL için herhangi bir alacak takip işlemi yapılmadığı görülmüştür. Ayrıca, şirketler tarafından üçüncü kişilere kiraya verilen taşınmazlardan 11’inin kira bedelinin, belediyeye ödenmesi gereken tutardan daha düşük belirlendiği ve bu durumun da alacak takip işlemlerinin yapılmamasıyla sonuçlandığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, taşınmaz kiralama işlemlerinde 2886 sayılı Kanun’a uygun ihale usullerinin uygulanması, belediye şirketlerinin kiraladığı taşınmazların üçüncü kişilere verilmemesi ve kira alacaklarının eksiksiz tahsil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketlerine Mevzuata Aykırı Olarak Taşınmaz Kiralanması, Bunların Şirketler Tarafından Üçüncü Kişilere Kiralanması ve Kiralarının Tam Olarak Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde ve kullanımında bulunan bazı taşınmazları kendi şirketlerine mevzuata aykırı olarak kiraladığı, bu taşınmazların şirketler tarafından üçüncü kişilere ihalesiz olarak kiraya verildiği, ancak gerek İdare tarafından gerekse şirketler tarafından alınması gereken kira bedellerinin tam olarak tahsil edilmediği görülmüştür.
Yapılan incelemede, 4 adedi hazine adına kayıtlı, 20 adedi tapuda kayıtlı olmayan, 60 adedi tapuda İdare adına kayıtlı toplam 84 adet taşınmazın İdareye ait şirketlere kiraya verildiği, bu taşınmazların 57 adedinin kiracı şirketlerce ihalesiz olarak üçüncü kişilere kiraya verildiği tespit edilmiştir.
Belediye tarafından kendi şirketlerine yapılan kiralamaların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesinin esas alınarak pazarlık usulü ile yapıldığı tespit edilmiştir. Bu taşınmazlar daha sonra Şirketler tarafından üçüncü kişilere özel hukuk hükümleri çerçevesinde kiraya verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinde “Aşağıda yazılı işlerin ihalesi, pazarlık usulüyle yapılabilir;
Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,”
hükmü düzenlenmiştir.
Görüldüğü üzere 2886 sayılı Kanunun 51/g maddesi hükmü kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile hazine mülkiyetinde olan yerler için geçerli olup; yapacağı kiraya verme işlemlerinde kapalı ve açık teklif usulünü olağan usul olarak uygulaması gereken, ayrı bir tüzel kişiliği ve kendi adına tapuda tescilli taşınmazları bulunan belediye taşınmazları için anılan hükümlerin uygulanması mümkün değildir.
Bununla birlikte, şirketlerin kiraladıkları taşınmazlar için Belediyece tahsil edilmesi gereken 2024 yılı kira bedelleri toplamının 8.502.905,27 TL olduğu, bu tutarların sadece 928.589,06 TL’sinin ödendiği, ödenmeyen 7.574.316,21 TL için İdare tarafından her hangi bir alacak takip işlemi yapılmadığı görülmüştür. Aynı şekilde şirketlerce üçüncü kişilere kiraya verilen 57 adet taşınmazdan 11 adedi için şirket tarafından belediyeye ödenmesi gereken kira bedelinden daha düşük kira bedeli belirlendiği; kiracıların ödemesi gereken 2024 yılı kira bedelleri toplamının 3.661.444,99 TL olduğu, bu tutarın 2.178.306,00 TL’sinin ödendiği, ödenmeyen 1.483.138,99 TL için her hangi bir alacak takip işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, kiraya verilecek her türlü taşınmazlar için 2886 sayılı Kanun’da yer alan doğru ihale usüllerinin uygulanması, belediye şirketlerince kiralanan taşınmazların üçüncü kişilere kiraya verilmemesi ve tahakkuk eden kira alacaklarının tam olarak tahsil edilmesi gerekmektedir.