|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, belediye şirketlerine taahhüt edilen sermaye paylarının ödenmediğini ortaya koymaktadır. İl Belediyesi, sermayesinin tamamına sahip olduğu üç şirkete taahhüt ettiği sermaye tutarını zamanında ödememiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, ortakların taahhüt ettikleri sermayeden dolayı şirkete karşı borçlu olduğunu ve bu borcun zamanında yerine getirilmemesi durumunda çeşitli yaptırımlarla karşılaşabileceklerini belirtmektedir. Bu kapsamda, temerrüt faizi, sözleşme cezası ve şirketten ihraç gibi sonuçlar söz konusu olabilir.
Denetim sırasında, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda yer alan 85.551,51 TL tutarındaki sermaye payının taahhüt edildiği ancak süresinin dolmasına rağmen ödenmediği tespit edilmiştir. Şirketlerin faaliyetlerini sürdürebilmesi ve borçlarını zamanında ödeyebilmesi, taahhüt edilen sermayenin zamanında ödenmesine bağlıdır. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul etmiş ve ödenmemiş sermaye tutarının 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı’na aktarılacağını bildirmiştir. Bu bağlamda, taahhüt edilen sermaye paylarının mevzuata uygun olarak zamanında ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediye Şirketlerine Taahhüt Edilen Sermayenin Ödenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından sermayesinin tamamına sahip olduğu şirketlerden üç tanesine taahhüt edilen sermaye payının ödenmediği görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “1. Genel olarak” başlıklı 128’inci maddesinde her ortağın usulüne göre düzenlenmiş ve imza edilmiş şirket sözleşmesi ile koymayı taahhüt ettiği sermayeden dolayı şirkete karşı borçlu olduğu; şirketin, her ortağın sermaye borcunu yerine getirmesini isteyebileceği ve dava edebileceği gibi yerine getirmede gecikme sebebiyle uğradığı zararın tazminini de isteyebileceği, “2. Temerrüt faizi” başlıklı 129’uncu maddesinde zamanında ifa edilemeyen sermaye eğer para ise 128’inci madde gereğince tazminat hakkına halel gelmemek şartıyla, şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmede aksine hüküm yoksa, şirketin tescili anından itibaren temerrüt faizi de ödeneceği, “C) Temerrüt I- Sonuçları” başlıklı 482’inci maddesinde sermaye koyma borcunu yerine getirmeyen pay sahibinin, ihtara gerek olmadan temerrüt faizi ödemekle yükümlü olduğu; ayrıca yönetim kurulunun, mütemerrit (temerrüde düşmüş) pay sahibini, iştirak taahhüdünden ve yaptığı kısmi ödemelerden doğan haklarından yoksun bırakmaya ve söz konusu payı satıp yerine başkasını almaya ve kendisine verilmiş pay senedi varsa, bunları iptal etmeye yetkili olduğu, iptal edilen pay senetleri ele geçirilemiyorsa iptal kararı 35’inci maddede yazılı gazetede ve ayrıca esas sözleşmenin öngördüğü şekilde ilan olunacağı; esas sözleşme ile pay sahipleri, temerrüt hâlinde, sözleşme cezası ödemekle zorunlu tutulabileceği ve şirketin tazminat haklarının saklı olduğu belirtilmiştir.
Bu hükümlere göre her ortak taahhüt ettiği sermayeden dolayı şirkete karşı borçludur ve taahhüt edilen ancak zamanında ödenmeyen sermaye nedeniyle ortakların temerrüt faizi, sözleşme cezası, şirketin uğramış olduğu zararın tazmini, şirketteki haklarından yoksun bırakılma veya şirketten ihraç gibi yaptırımlar ile karşı karşıya kalabileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki 85.551,51 TL’nin yüzde yüz sermayesine sahip olduğu üç şirkete tahhüt edildiği ancak taahhüt edilen ödeme süresi dolduğu halde ödenmediği tespit edilmiştir.
Şirketlerin varlık nedeni olan faaliyetlerini eksiksiz yerine getirebilmesi, borçlarını zamanında ödeyebilmesi, ödenmeyen borçlarından dolayı ceza, faiz ve benzeri yaptırımlara maruz kalmaması ancak öngörülen sermayesi üzerinde tasarruf hakkını kullanabilmesine bağlıdır. Her iki şirketin sermayesinin tamamına sahip olunsa da, Kamu İdaresi belediye şirketlerine taahhüt edilen sermayenin zamanında ödenmemesine ilişkin olarak yukarıda açıklanan mevzuata tabidir.
Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak edilmiş olup ödenmemiş sermaye tutarının 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı’na aktarılarak takip edileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taahhüt edilen sermaye paylarının mevzuata uygun olarak ilgili şirketlere zamanında ödenmesi gerekmektedir.