|
ÖZET: Belediye şirketlerinde görev alan yönetici ve başkanların asgari ücretin gelir vergisi istisnasından mükerrer yararlanmasını önleyecek bir mekanizmanın eksik olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bu yöneticilerin belediye şirketlerinin çeşitli kurullarında aldıkları ücretlerin vergilendirilmesinde, asgari ücretin gelir vergisi istisnasından birden fazla kez yararlanma durumu söz konusudur. Gelir Vergisi Kanunu’nun ilgili maddesi, istisnanın yalnızca en yüksek ücrete uygulanacağını belirtmektedir; ancak uygulamada bu durumun denetlenmediği görülmektedir.
İncelemeler, belediye şirketlerinde görevli yöneticilerin aldıkları ücretlerin, belediyeden aldıkları ücretlerden daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, asgari ücretin gelir vergisi istisnasının yalnızca belediyeden alınan yüksek ücretler için geçerli olması gerektiği anlaşılmaktadır. Şirketlerden alınan ücretlerin vergilendirilmesinde ise istisna uygulanmaksızın hesaplama yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, belediyeden ve şirketlerden yapılan ücret ödemelerinde gerekli koordinasyon sağlanarak mükerrer istisna uygulamalarının önüne geçilmesi önem arz etmektedir. Kamu İdaresi, bu konudaki beyannamelerin alınarak gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiş, ancak denetimlerin devam etmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Belediye Şirketlerinin Çeşitli Kurullarında Yer Alan Üye veya Başkanların Asgari Ücretin Gelir Vergisi İstisnasından Mükerrer Yararlanmasını Önleyecek Bir Mekanizmanın Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye şirketlerinin yönetim kurulu, müdürler kurulu, ortaklar kurulu gibi farklı kurullarında bu kurulların üyesi veya başkanı olarak yer alan daire başkanı ve üstü kadrolardaki yöneticilerinden bazılarının buralardan aldıkları ücretlerin vergilendirilmesinde asgari ücretin gelir vergisi istisnasından mükerrer yararlanmalarını önleyecek bir mekanizmanın bulunmadığı görülmüştür.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun ücretlerde istisnaları düzenleyen 23’üncü maddesinin birinci fıkrasına 7349 sayılı Kanun’la eklenen 18 numaralı alt bentte; “Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri (Şu kadar ki, istisnayı aşan ücret gelirinin vergilendirilmesinde verginin hesaplanacağı gelir dilim tutarları ve oranları, istisna kapsamındaki tutarlar da dikkate alınarak belirlenir. Ödenecek vergi tutarı, bu suretle bulunan vergi tutarının içinde istisna tutara isabet eden kısım düşülmek suretiyle hesaplanır. İstisna nedeniyle alınmayacak olan vergi ilgili ayda aylık asgari ücret üzerinden hesaplanması gereken vergiyi aşamaz. Birden fazla işverenden ücret alanlarda bu istisna sadece en yüksek olan ücrete uygulanır.).” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapılan incelemelerde, ABB’nin daire başkanı ve üstü kadrolarında bulunan yöneticilerinin önemli bir kısmının belediye şirketlerinin yönetim kurulu, müdürler kurulu, ortaklar kurulu gibi adlarla ihdas edilmiş organlarda görevli oldukları ve kendilerine buradaki görevleri karşılığında ödemeler yapıldığı görülmüştür. Şirketlerin ücretler hakkında aldığı kararlarda bu kişilere yapılacak ödemelerin net tutar üstünden yapılacağı kararlaştırılmıştır. Bu karar, bu kişilerin belirtilen kurullarda bulunmaları dolayısıyla kendilerine ödenecek ücretle ilgili vergilerin şirketler tarafından karşılanacağını ifade etmektedir. Şirketin ödeyeceği verginin hesabında, bu kişilerin başka bir yerde çalışmadıkları yahut çalışıyorlarsa dahi şirketten aldıkları ücretlerinin daha yüksek olduğu varsayılarak asgari ücretin gelir vergisi istisnasının uygulandığı ve artan verginin olması durumunda bunun ödendiği tespit edilmiştir. Bu uygulama ABB Başkent İnsan Kaynakları AŞ, ANFA Güv. Ltd. Şti., Anket AŞ, Belka AŞ, Belpa Aş, Beltema AŞ, Bugsaş, İnovatif AŞ, Portaş ve Seğmen Su AŞ’de söz konusu olup belediyenin diğer şirketlerindeki uygulama mevzuata uygundur.
Belirtilen kişiler, yukarıda da ifade edildiği üzere ABB’de yönetici konumunda bulunmaktadırlar ve ABB’deki ücretleri şirketlerden ödenen ücretten daha yüksektir. Yüksek olan ücret belediye tarafından ödenen ücret olduğuna ve yasal düzenleme istisnanın yüksek olan ücrete uygulanmasını gerektirdiğine göre, asgari ücretin gelir vergisi istisnası bu ücrete uygulanmalıdır. Mevzuatta yer alan düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde bu kişilerin belediyeden aldıkları daha yüksek olan ücretleri için belirtilen istisnanın uygulanması, şirketler tarafından ödenen ücretlerdeyse verginin istisna uygulanmaksızın hesaplanıp ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde konunun sebebi irdelendiğinde belediyede ve şirketlerde mükerrer gelir vergisi istisnası uygulanmasını engelleyecek bir mekanizmanın bulunmadığı görülmüştür. Bu durum bu kişilere belediyenin ödediği ücret yüksek olduğu için belediye açısından kamu zararı oluşturmasa da şirketlerden ödenen ücretin daha yüksek olduğu bir ortamda belediyenin uygulayacağı istisnanın kamu zararı oluşturmasına yol açabilecek bir potansiyel taşımaktadır.
Kamu İdaresi cevabında; gerekli beyannamelerin alınarak tespitler doğrultusunda işlemler yapıldığı belirtilmektedir. Beyannamelerin 2025 yılı için alınması konunun sonraki denetim dönemlerinde takip edilmesini gerektirmektedir.
Sonuç olarak belediyeden ve belediye şirketlerinden belediyenin daire başkanı ve üstü yönetici kadrolarında bulunanlara yapılacak ücret ödemelerinde gerekli koordinasyonun sağlanarak asgari ücretin gelir vergisi istisnasının mükerrer uygulanmasının önüne geçilmesi gerekir.