Belediye Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin Banka Hesaplarında Bulunan Mevduatlarının Vadeli Mevduat Hesaplarında Nemalandırılmaması (Sayıştay)

BULGU: Belediye Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin Banka Hesaplarında Bulunan Mevduatlarının Vadeli Mevduat Hesaplarında Nemalandırılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin kendi bütçesi veya tasarrufu altında bulunan her türlü mali kaynaklarının vadeli mevduat veya katılım hesabı açılması gibi usullerden birisiyle değerlendirilmesi gerekir iken bu kaynakların banka vadesiz hesaplarında tutulduğu görülmüştür.

09/04/2002 tarih ve 24721 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında; Kamu bankaları, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim

Şirketi ve Türkiye Varlık Fonu ile bunların finansman temini amacı ile kuracakları fon ve şirketler, mazbut vakıflar, özel kanunla kurulmuş kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları ile kefalet ve yardımlaşma sandıkları hariç olmak üzere özel bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları, özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşlar ile döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bu maddede sayılanların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri ile birliklerin kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında veya Cumhurbaşkanının onayıyla belirlenecek esaslar dahilinde Türkiye’de yerleşik bankalar nezdinde kendi adlarına açtıracakları hesaplarda toplayacakları, bu maddede sözü edilen kurumların tahakkuk etmiş tüm ödemelerini bu hesaplardan yapacakları, kamu kaynaklarının bu madde hükümlerine aykırı şekilde değerlendirilmesinden elde edildiği tespit edilen nemaların genel bütçeye gelir kaydedileceği, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının yetkilileri ile muhasebe yetkililerinin yukarıda bahsi geçen hükümlerin yerine getirilmesinden şahsen ve müteselsilen sorumlu oldukları, bu fıkra kapsamındaki hususlara istisna getirmeye, uygulamaya ilişkin esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkili olduğu belirtilmiş,

Bu yetkiye istinaden Cumhurbaşkanlığınca çıkartılıp 7/3/2019 tarih ve 810 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe giren Kamu Haznedarlığı Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde de bu Yönetmelik kapsamına dahil olan kurumlar sayılmış olup Belediyeler ile belediyelere bağlı ortaklıklar, müessese ve işletmeler, birlikler ile sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan ve/veya dolaylı olarak sahip olduğu şirketlerin bu Yönetmeliğe tabi olduğu belirtilmiştir.

Dolayısıyla Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesi bu Yönetmelik kapsamında bulunmaktadır.

Yönetmeliğin Uygulama ve kullanılacak araçlar başlıklı 5 inci maddesinin 2 nci fıkrasında; Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idarelerinin kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalar olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş., T. Vakıflar Bankası T.A.O. ve sermayesinin yarısından fazlası doğrudan ve/veya dolaylı olarak kamuya ait olan diğer mevduat ve katılım bankalarında;

TL cinsi vadesiz ve/veya vadeli mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı açarak,

Gerekli görülmesi halinde ve ihtiyaçları ölçüsünde döviz cinsi ödemeleri için vadeli ve/veya vadesiz mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı açarak,

İhale, doğrudan satış, ihale öncesi rekabetçi olmayan teklif ya da ikincil piyasadan doğrudan ya da ters repo yoluyla temin etmek suretiyle 4749 sayılı Kanun kapsamında Bakanlıkça ihraç edilen borçlanma senetleri ve/veya kira sertifikaları alarak,

Kamu sermayeli bankalar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları ile 7/6/2013 tarihli ve 28670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kira Sertifikaları Tebliği (III-61.1) uyarınca kamu sermayeli katılım bankalarının kaynak kuruluş/fon kullanıcı olarak yer aldığı kira sertifikaları ihracı ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun piyasalarda emtia alım satımına dayalı katılım bankacılığı prensiplerine uygun finansman yöntemleri kullanarak,

değerlendirmekle yükümlü oldukları,

Aynı maddenin 5 inci fıkrasında; İller Bankası A.Ş. ortağı olan belediyeler ve il özel idarelerinin mali kaynaklarını 6 ncı maddede belirlenen koşullar çerçevesinde İller Bankası A.Ş.’de de değerlendirebilecekleri,

Kaynakların değerlendirilmesi ve nemalandırma başlıklı 6 ncı maddesinde; Kurumların mevduat, ters repo ve katılma hesabı olarak değerlendirmeyi öngördükleri mali kaynakları için uygulanacak vadeli mevduat ve ters repo faiz oranı ile katılma hesabı beklenen/tahmini getiri oranının Ek-1’de yer alan ve ilgili vadelere karşılık gelen oranlardan daha yüksek olamayacağı,

Sorumluluk başlıklı 9 uncu maddesinde de; Bu Yönetmelik kapsamında yer alan kurum yetkilileri ve muhasebe yetkililerinin bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmekle yükümlü oldukları, bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık sebebi ile ortaya çıkabilecek zararlardan şahsen ve müteselsilen sorumlu oldukları,

hüküm altına alınmıştır.

Yukarıya alınan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği kapsamında bulunan Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalar veya sermayesinin yarısından fazlası doğrudan ve/veya dolaylı olarak kamuya ait olan diğer mevduat ve katılım bankalarında kendi adlarına açtıracakları hesaplarda toplayacakları ve bu mali kaynaklarını mevduat hesabı ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı açarak, Bakanlıkça ihraç edilen borçlanma senetleri alarak veya katılım bankacılığı prensiplerine uygun finansman yöntemleri kullanarak değerlendirmekle yükümlü olduğu sabittir.

Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları hükmü mevcut olup buna göre Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü nakit mevcudunu (kaynaklarını) Kamu Haznedarlığı Yönetmeliğinde belirtilen usullerden birisiyle değerlendirmek suretiyle kaynakların ekonomik kullanılmasının sağlaması gerekmektedir.

Ancak yapılan incelemede, 2024 yılında Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin kendi bütçesi veya tasarrufu altında bulunan her türlü nakit mevcudunun vadesiz mevduat hesabında tutulduğu, Kamu Haznedarlığı Yönetmeliğinde belirtilen usullerden birisiyle (vadeli mevduat, katılım hesabı açılması gibi) değerlendirilmediği görülmüştür.

Kamu İdaresi cevabında; 03.02.2025 tarihinde Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesis ve İktisadi İşletmesi adına Halk Bankası/Safranbolu Şubesinde vadeli mevduat hesabı açtırarak kaynakların değerlendirilmeye başlandığı belirtilmek suretiyle bulgumuza iştirak edilmiştir.

Her ne kadar 03.02.2025 tarihinde bankada vadeli mevduat hesabı açtırılarak kaynakların değerlendirilmeye başlandığı belirtilmiş ise de bu durum 2024 yılındaki hatalı uygulamayı ortadan kaldırmadığından, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği hükümleri gereğince Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesinin, 2024 yılında, kendi bütçesi veya tasarrufu altında bulunan her türlü mali kaynaklarının Yönetmelikte belirtilen usullerden birisiyle değerlendirilmeyerek vadesiz mevduat hesabında tutulması söz konusu mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.