|
ÖZET: Belediyenin sosyal yardım uygulamalarının, Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği’ne uygun olmadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin sosyal hizmet ve yardımları gerçekleştirme yükümlülüğünü belirlerken, yapılan incelemelerde çok sayıda sosyal yardım harcamasının gerçekleştirildiği görülmüştür. Ancak, Havsa Belediyesi tarafından kabul edilen Sosyal Yardım Yönetmeliği, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesi ve yardımların dağıtımında yeterli kriterler sunmamaktadır.
Yardım komisyonunun işlevi, yalnızca hangi yardımların yapılacağına dair kararlar almakla sınırlı kalmış, ihtiyaç sahiplerinin tespitinde etkili bir rol oynamamıştır. 2024 yılı içerisinde yapılan 204 nakdi ve 402 ayni yardımın, Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği’ne uygun olarak gerçekleştirilmediği, muhtaçlık durumunun yeterince araştırılmadığı ve gerekli belgelerin talep edilmediği belirlenmiştir. Ayrıca, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sunduğu Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (SOYBİS) kullanılmamıştır. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve sorunların giderileceğini belirtmiştir. Gelecekte, belediyenin sosyal yardımları, SOYBİS aracılığıyla ve ilgili yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde yürütülmelidir. |
BULGU: Belediye Tarafından Çıkarılmış Sosyal Yardım Yönetmeliği’ne Uygun Olarak Yardım Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından gerçekleştirilen ayni ve nakdi yardımların Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak gerçekleşmediği görülmüştür.
Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanun’un “Görev ve Sorumluluk” başlıklı 14’üncü maddesinin (a) bendinde belediyelerin, mahalli müşterek nitelikte olması kaydıyla sosyal hizmet ve yardım yapacağı ve yaptıracağı belirtilmiştir.
Ayrıca “Belediyelerin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin (i) bendinde; dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar belediyelerin giderleri arasında sayılmıştır.
Kanun’un 38/n maddesinde ise bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 5393 sayılı Kanun kapsamında çok sayıda sosyal yardım harcamasının yapıldığı görülmüştür. Ayrıca buna yönelik olarak her ne kadar Sayıştay görüşü alınmamış da olsa Belediye Meclisinin 09.04.2020 tarih ve 2020/42 sayılı Karar’ı ile kabul edilen “Havsa Belediyesi Sosyal Yardım Yönetmeliği” bulunmakta ve sosyal yardım harcamaları bu Yönetmelik kapsamında yapılmaktadır.
Ancak Yönetmelik incelendiğinde, ihtiyaç sahibi kişilerin belirlenmesinde ve sosyal yardımların dağıtılmasında herhangi bir kriter belirlenmediği anlaşılmaktadır. Yönetmelikte yardım komisyonu kurulmasına ilişkin hükümler bulunsa da fiili durumda bu komisyonun sosyal yardımlardan yararlanacak kişileri belirlemeye, ihtiyaç sahibi kimseleri tespit etmeye yönelik değil sadece genel anlamda hangi yardımların yapılacağının belirlenmesine ilişkin kararlar aldığı görülmüştür.
Belediye tarafından sosyal yardımların türü, miktarı, kimlere, nasıl ve hangi şartlarla yapılacağı gibi hususları içeren “Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği” bulunmaktadır. Dolayısıyla gerek ayni gerek nakdi yardımların bu yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmektedir.
Yönetmelik incelendiğinde; sosyal yardımlardan kimlerin yararlanma hakkı olduğu, başvurunu nasıl yapılacağı, başvuru sırasında hangi belgelerin isteneceği, muhtaçlık durumunun nasıl belirleneceği, Yönetmelik gereği oluşturulan Sosyal Yardımlar Değerlendirme Üst Kurulu ile Sosyal Yardımlar Değerlendirme Kurulunun görevleri ve başvuruları nasıl değerlendirip karar bağlayacağı, ödemelerin ve teslimatın nasıl ve hangi belgelere dayalı olarak gerçekleşeceği gibi hususların adı geçen Yönetmelik’te detaylı olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Belediye tarafından 2024 yılı içerisinde yapılan ayni ve nakdi sosyal yardımların incelenmesi neticesinde;
2024 yılı içerisinde 204 adet nakdi, 402 adet ayni (gıda paketi, ilaç, yakacak vs.) yardım yapılmasına rağmen Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği süreç ve hükümlerine uygun hareket edilmediği,
Yapılan ayni ve nakdi sosyal yardımların vatandaşın müracaatı üzerine ve encümen kararına dayanılarak yapıldığı ancak, muhtaçlık durumunun yeterince araştırılarak belgelenmediği,
Belediyenin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hizmete sunulan Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (SOYBİS)’ne erişmeye yönelik altyapısının ve yetkisinin bulunmasına rağmen aktif olarak muhtaçlık araştırmalarında bu sistemin ve diğer teyit
yöntemlerinin kullanılmadığı,
Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesine göre başvuru sırasında istenecek belgelerin talep edilmediği ve dosyalanmadığı,
Sosyal yardım kontrol ve takibine yönelik bir sistem kurulmadığı,
Tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususların giderilerek Yönetmeliğe uygun hareket edileceği ifade etmiştir.
Belediye tarafından yapılacak ayni ve nakdi yardımların SOYBİS kullanılmak sureti ile Sosyal Hizmetler ve Yardım Esasları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi gerekmektedir.