|
ÖZET: Belediye tarafından gerçekleştirilen ihale süreçlerinde, alt yüklenicilere ilişkin düzenlemelerin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılan yapım işlerine ait idari şartnamelerde, alt yüklenicilere devredilebilecek iş oranlarının, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen limitlerin üzerinde belirlendiği görülmüştür. Bu şartnameye göre, tek bir alt yükleniciye devredilebilecek iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu, alt yüklenicilere devredilebilecek işlerin toplam bedeli ise %50’sini geçmemelidir.
Yapılan incelemelerde, bazı idari şartnamelerde yüklenicilerin alt yüklenicilere işin %90 ile %95’i arasında devretmelerine olanak tanıyan hükümler yer aldığı belirlenmiştir. Bu durum, mevzuatın ihlaline yol açmakta ve ihale dokümanlarının geçerliliğini sorgulatmaktadır. İlgili düzenlemeler, idareler tarafından hazırlanan şartname ve sözleşmelerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olmasını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılan yapım işlerine dair ihale dokümanlarının mevcut mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. İdare, bu konudaki eksiklikleri gidermek amacıyla düzeltici adımlar atacağını belirtmiştir. |
BULGU: Belediye Tarafından İhale Usulü ile Yapılan Alımlara İlişkin Dokümanlarda Alt Yüklenicilere İlişkin Düzenlemelerin Mevzuata Aykırı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale edilen yapım işlerine ait idari şartnamelerin ve sözleşmelerin işin alt yükleniciye yaptırılabilecek kısmının genel uygulama hatası teşkil edecek şekilde yapım işleri genel şartnamesinde belirtilen orandan daha yüksek bir oranda belirlendiği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Alt Yüklenicilerin Çalıştırılması ve Sorumlulukları” başlıklı 20’nci maddesinde;
“…İşin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamayacağı gibi işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenmesi durumu hariç, tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu; alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli ise sözleşme bedelinin %50’sini geçemez.” hükmü yer almaktadır.
Yapım işlerine ilişkin tip sözleşmenin 8. maddesinde;
“Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde madde metni aşağıdaki şekilde düzenlenecektir;
8.2.1. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir
Yapım İşleri Genel Şartnamesi
İdari Şartname,
Sözleşme Tasarısı,
Uygulama Projesi,
Mahal Listesi,
Özel Teknik Şartname,
Genel Teknik Şartname,
Açıklamalar (varsa),
Diğer Ekler.”
Düzenlemesine yer verilmiştir.
Mezkûr madde hükümlerinden, İdareler tarafından hazırlanan idari şartname ve sözleşmelerin Yapım İşleri Genel Şartnamesine aykırı olamayacağı açıkça anlaşılmaktadır. Buna göre, yapım işlerinde idari şartnameler ve sözleşmeler hazırlanırken işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenmesi durumu hariç tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu, alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplamı bedeli ise sözleşme bedelinin %50’sini geçemeyecek şekilde belirleme yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, bazı yapım işlerine ilişkin olan idari şartnamelerde ve sözleşmelerde yüklenicilerin alt yüklenicilere işin %90’ı ile %95’i arasında oranlarda devredebileceklerine ilişkin hükümler konulduğu görülmüştür.
Aşağıdaki tabloda ihale dokümanında alt yüklenici çalıştırılmasına ilişkin hatalı uygulama örneklerine yer verilmiştir.
Tablo 12: Yasal Limitin Üzerinde Devredilebilme Hükmü Konulan Alımlar Tablosu
| Sıra No | İKN | İhale Adı | İhale Şartnamesi Alt Yüklenici Oranı (%) |
| 2021/349795 | 2021-2024 Yılları Arasında İlçemiz Genelinde Asfalt Kaplama ve Yol Bakım Onarım Yapım İşi | ||
| 2021/146124 | Atatürk Mahallesi Fazılpaşa Caddesinde Bulunan 1720 Ada 9 Parselde Tıp Merkezi Yapılması İşi | ||
| 2023/990201 | Gönüllü Hizmet Vakfı Atatürk Kütüphanesi Tamamlama İnşaatı İşi | ||
| 2023/1248394 | 2024 Yılı Kamu Binaları, Hizmet Binalarımız ve Tesislerimizin Bakım Onarımlarının Yapılması İşi | ||
| 2024/6899 | 2024 Yılı Ataşehir İlçesi Genelinde Asfalt Kaplama Yapım İşi | ||
| 2024/34788 | 2024 Yılı Ataşehir İlçesi Genelinde Bordür Tretuvar ve Parke Taşı Kaplama Yapım İşi | ||
| 2024/72253 | Mustafa Saffet Tıp Merkezi Tamamlama İnşaatı İşi |
İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen yapım işi alımlarına ilişkin olan ihale dokümanlarının meri mevzuata aykırı düzenlenmemesi gerekmektedir.