|
ÖZET: Belediye tarafından kiralanan araçların, belediye şirketleri tarafından kullanıldığı ve bu giderlerin belediye bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 24. maddesi, araç ve malzeme temini için yapılan giderlerin belediye bütçesinden karşılanabileceğini belirtirken, 2006 tarihli Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller, kamu hizmetleri için taşıt ihtiyacının karşılanmasının amacını, kamu bütçesinin etkin kullanımı olarak tanımlamaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde, belediye ile belediye şirketleri arasında resmi bir taşıt kiralama sözleşmesinin bulunmadığı ortaya çıkmıştır.
Belediye şirketleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi olup, kendi bütçeleri ile faaliyet göstermeleri gereken ticari işletmelerdir. Dolayısıyla, belediye bütçesinden karşılanan taşıt kiralama giderlerinin, bu şirketlerin kullanımındaki araçlarla ilgili olması, mali özerklik ve ticari işleyiş açısından sorun teşkil etmektedir. Ayrıca, mevcut uygulama, taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların etkin kullanımı ilkeleriyle çelişmektedir. Sonuç olarak, belediyenin kullanımında olmayan araç giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması mümkün değildir. Bu nedenle, belediye şirketlerinin kullandığı araçların giderlerinin, kendi kaynaklarıyla finanse edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Belediye Tarafından Kiralanan Araçların Belediye Şirketlerince Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye tarafından kiralanan taşıtların, belediye şirketleri tarafından fiilen kullanıldığı ve bu kiralama giderlerinin belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
23.07.2004 tarih ve 25531 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediyesinin giderleri” başlıklı 24’üncü maddesinde; araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderlerin Belediye bütçesinden karşılanabileceği belirtilmektedir.
17.03.2006 tarih ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde; kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacının, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması olduğu belirtilmiştir. Aynı Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesinin gerektirdiği giderlerin kurum bütçesinde öngörülen ödenekler çerçevesinde karşılanacağı ifade edilmiştir.
Belediye şirketleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi şirketlerdir. 6102 sayılı Kanun’un 16 ve 18’inci maddesinde belirtildiği üzere, belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan şirketler tacir unvanına sahip kuruluşlardır. Dolayısıyla belediye bütçesinden ayrı olarak kendi sermayeleri olan ve ihtiyaçlarının kendi kaynaklarından karşılanması gereken işletmelerdir.
Yapılan denetimler neticesinde ise, Belediye ile Belediye şirketleri arasında herhangi bir taşıt kiralama sözleşmesi olmadığı halde Belediye tarafından kiralanan taşıtların Belediye şirketlerince kullanıldığı ve kiralama giderlerinin Belediye bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir.
İdarenin tarafından verilen cevapta, araçların sosyal hizmet projeleri kapsamında kullanıldığı ve protokollerle bu kullanımın sağlandığı ifade edilse de, bulguda da belirtildiği üzere, belediye ile şirketler arasında söz konusu araçların kiralanmasına ilişkin resmi bir taşıt kiralama sözleşmesi bulunmamaktadır. Ayrıca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında belediye şirketlerinin ticari işletme niteliğinde olduğu ve kendi bütçeleri ile faaliyetlerini yürütmeleri gerektiği açıktır. Belediye bütçesinden yapılan taşıt kiralama giderlerinin, bu şirketlerin kullanımında olan araçlara ait olması, şirketlerin mali özerkliğine ve ticari işleyişine aykırıdır. Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in amaçları doğrultusunda, taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların etkin kullanımı gerekmekte iken, mevcut uygulamada bu ilkelerin ihlal edildiği görülmektedir.
Netice itibarıyla, Belediyenin kullanımında bulunmayan araç giderlerinin Belediye bütçesinden ödenme imkanı bulunmamaktadır. Bu sebeple şirketlerin kullanımında olan araç giderlerinin şirketlerin kendi kaynaklarından karşılanması gerekmektedir.