|
ÖZET: Belediye tarafından kiraya verilen bazı işyerlerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. 10.08.2005 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, işyerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesi konusunu düzenlemektedir. Yönetmelik, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu belirtirken, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu da ilçe belediyelerinin ruhsat verme ve denetleme yetkilerini tanımaktadır. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, işyeri açma izni harcının tahsil edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, kiralanan 93 işyerinden 12’sinin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği ve bu işyerlerinden işyeri açma izni harcının tahsil edilmediği belirlenmiştir. Kamu idaresi, bazı işyerlerinin ruhsatlı olduğunu, diğerlerinin ise kapandığını veya ruhsat başvuru sürecinde olduğunu ifade etmiştir. Ancak, bulgu tespit edildiği dönemde tüm işyerlerinin ruhsatsız olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, belediye tarafından kiraya verilen işyerlerinin ruhsatlandırma süreçlerinin dikkatlice izlenmesi, ruhsat alınmadan faaliyete geçişin önlenmesi ve ruhsatsız işletmelere yönelik idari işlemlerin zamanında uygulanması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Tarafından Kiraya Verilen Bazı İşyerlerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Göstermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından kiraya verilen bazı işyerlerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarının olmadığı görülmüştür.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 2’nci maddesinde; Bu Yönetmeliğin, sıhhî ve gayrisıhhî işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsadığı, 4’üncü maddenin a ve n bentlerinde ise; yetkili idarelerin, belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izin olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesi ile yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı hükme bağlanmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde; İlçe belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması ‘İşyeri Açma İzni Harcına’ tabidir.” denilerek işyerlerinin açılması sırasında ilgililerden söz konusu harcın tahsil edileceği ifade edilmiştir.
Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde ise ruhsatsız olarak açılan veya ruhsata aykırı olarak işletilen işyerleri ile ilgili olarak, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak, denetim ve gereken diğer işlemleri yapmak belediye zabıtasının görevleri arasında sayılmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yetkilendirilmiş idari birimler tarafından verileceği, yetkili idareden alınan ruhsat olmadan iş yerinin açılıp çalıştırılamayacağı ve açılan işyerlerinden “İşyeri Açma İzni Harcı” tahsil etmeye belediyelerin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda, Belediye tarafından kiraya verilen işyerlerinin ruhsat durumları denetlenmiş; bu kapsamda, kiralanan 93 taşınmazdan 12’sinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın faaliyette bulunulduğu, ayrıca bu işyerlerinden işyeri açma izni harcının tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu yapılan işyerlerinden bazılarının ruhsatlı olduğu, diğerlerinin ise kapandığı, teslim alınmadığı, ticari faaliyette bulunmadığı veya ruhsat başvuru sürecinde olduğu belirtilmiştir.
Söz konusu taşınmazlar belediye tarafından ticari faaliyet amacıyla kiraya verilmiş olup, bulgunun tespit edildiği dönemde bu işyerlerinin tamamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın faaliyette bulunulduğu görülmüştür. Ruhsat alınmadan ticari faaliyet yürütülmesi, mevzuata açık bir aykırılık teşkil ettiği gibi, işyeri açma izni harcının da tahsil edilmemesi nedeniyle belediye gelirlerinde kayba neden olmuştur.
Sonuç olarak Belediye tarafından kiraya verilen işyerlerinin ruhsatlandırma süreçlerinin titizlikle takip edilmesi, işyerlerinin faaliyete geçmeden önce ruhsat almasının sağlanması ve ruhsatsız faaliyetlere yönelik idari işlemlerin gecikmeksizin uygulanması gerekmektedir.