|
ÖZET: Belediye tarafından personel temin eden şirketin hakedişlerinin eksik ödenmesi, şirketin vergi ve prim borçlarının sürdürülemez bir seviyeye ulaşmasına yol açmıştır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu durum gecikme faizlerinin ödenmesinde zorluklar yaşanmasına neden olmaktadır. Şirketin toplam vergi ve prim borcu 39.473.001,60 TL iken, belediyenin şirkete olan borcu 16.919.982,99 TL’dir. Bu sorun, belediyenin bütçe yetersizliğinden kaynaklanmakta ve personel maaşları için gereken hakedişlerin eksik yatırılmasıyla daha da derinleşmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinin ödemelerini öncelik sırasına göre yapmalarını gerektirmektedir. Ancak, belediye tarafından yapılan eksik ödemeler nedeniyle vergi ve sosyal güvenlik primleri zamanında ödenememektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkili bir şekilde yönetilmesi gerektiğini vurgulayan mevzuat hükümleriyle de çelişmektedir. Sonuç olarak, belediyenin vergi ve prim borçlarının yapılandırılması ve şirketin hakedişlerinin zamanında ödenmesi, sürdürülebilir bir mali yönetim için elzemdir. Bu adımlar, şirketin mali durumunu iyileştirerek, borç yükünün azaltılmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Belediye Tarafından Personel Şirketine Ödenmesi Gereken Hakedişlerin Eksik Yatırılması Sebebiyle Şirketin Vergi ve Primi Borcunun Sürdürülemez Hale Gelmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin personel temin ettiği sermayesinin tamamı İdareye ait olan şirketinin belediye hakedişlerinin eksik yatırılması sebebiyle vergi ve prim borçlarının sürdürülemez hale geldiği gecikme faizlerin bile ödenmesinde güçlükler yaşandığı tespit edilmiştir.
İdarenin personel temin ettiği şirketin vergi ve prim borcu toplamı 39.473.001,60 TL olup her geçen gün gecikme faizi işlemektedir. Belediyenin ise şirkete borcu 16.919.982,99 TL dir. Bu durum İdarenin şirketine personel maaşları için ödenmesi gereken hakedişlerin eksik yatırılmasından kaynaklanmakta olup asıl borcun kaynağı İdarenin bütçe yetersizliğidir. Bu durum İdarenin şirketinin vergi ve prim borçlarının olmasına sebebiyet vermekte şirketin mali gücüyle bu borçların faizlerinin bile ödenmesi mümkün gözükmemektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesi uyarınca; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerekmektedir.
Madde hükmünde vergi, sosyal güvenlik primi gibi ödenmemesi halinde bütçeye ek yük getirecek borçlara öncelik verilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen İdare tarafından personel şirketine yapılan hakkediş ödemelerinin eksik yapılmasıyla vergi ve sosyal güvenlik primlerinin ödenemediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde; Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır”. Denilmektedir. Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere İdarelerin bütçelerini kullanırken kamu kaynaklarını koruyacak şekilde mali yönetimlerini planlamaları gerekmekte olup bütçeye gecikme faizi veya cezası gibi ek yük getirecek işlemlerden de kaçınılmalıdır.
Sonuç olarak İdare tarafından vergi ve prim borçlarının ana paralarının yapılandırmaları yapılarak bütçeye ek yük getirmesi engellenmeli ve İdarenin şirketine olan hakedişlerin ve
geçmiş borçlarının ödenerek şirketin sürdürülemez vergi ve prim borçlarından arındırılması gerekmektedir.