Belediye Tarafından Tahsis Edilen ve Belediyeye Tahsisli Taşınmazların Mali Tablolarda İzlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Belediye Tarafından Tahsis Edilen ve Belediyeye Tahsisli Taşınmazların Mali Tablolarda İzlenmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye tarafından diğer kamu kurumlarına tahsis edilen ve diğer kamu kurumları tarafından Belediyeye tahsis edilen taşınmazların mali tablolarda takibinin yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250 Arazi ve Arsalar Hesabının niteliğini açıklayan 188’inci maddesinde Arazi ve Arsalar Hesabının kamu idarelerinin her türlü arazi ve arsaları ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Tahsis işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının usulü ise adı geçen Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinde açıklanmış olup ilgili madde;
b) Alacak
Tahsise konu edilen arazi ve arsalar tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir.
Tahsisli kullanılan arazi ve arsalardan tahsisi kaldırılanlar tahsisli kullanan kamu idaresinin muhasebe birimince bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir.
…” şeklindedir.
Aynı Yönetmelik’in 252 Binalar Hesabının düzenlendiği 192’inci maddesinde ise Binalar Hesabının, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmış ve tahsislerin kayıt usulünün düzenlendiği 193’üncü maddesinde;
a) Borç
6) Tahsise konu edilen binalar tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500-Net Değer Hesabına borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir.
Tahsis edilen binalardan tahsisi kaldırılanlar maliki kamu idaresinin muhasebe birimince bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir… ”
denilmiştir.
Belediyelerin mali tablolarında yer alan taşınmazların takibinin tam ve doğru olarak yapılabilmesi için Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda yardımcı hesaplar belirlenmiş ve Belediye tarafından diğer kurumlara tahsis edilen taşınmazlar için “02-Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar”, Belediye tarafından tahsisli kullanılan taşınmazlar için ise “03-Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar” alt kodu açılmıştır.
Belediye tarafından aşağıda yer alan tablolarda ayrıntısı kayıtlı 9 adet taşınmazın başka kurumlara tahsis edildiği, Belediyenin ise farklı kurumlardan tahsis edilen 17 adet taşınmazı kullandığı tespit edilmiştir.
Tablo 8: Belediye Tarafından Başka Kurumlara Tahsis Edilen Taşınmaz Listesi

Tablo 9: Başka Kurumlardan Belediyeye Tahsis Edilen Taşınmaz Listesi

Diğer kamu kurumları tarafından Belediyeye tahsis edilen taşınmazlar ile Belediye tarafından tahsisli kullanılan taşınmazların muhasebe kayıtlarında izlenmemesi İdarenin mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 500 Net Değer Hesaplarında yer alan tutarların hatalı görünmesine yol açmıştır. Belediyeye tahsis edilen taşınmazlar için ayrılması gereken amortisman tutarının ayrılmaması ise Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan olumlu faaliyet sonucu tutarının gerçeği yansıtmamasına yol açmış ve bu nedenle 2022 yılı bilançosunda 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının olması gerekenden yüksek görünmesine ve bu hatalı uygulamanın önceki yıllardan devam etmesi 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının da olduğundan yüksek görünmesine sebebiyet vermiştir.
Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesi; mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına veya meslek kuruluşlarına süresi ne olursa olsun belediye taşınmazlarının ücretsiz olarak tahsis edilmesine imkan vermemektedir. Bu nedenle; “Elmalı Muhtarlar Derneği”, “Tekke Mahalle Muhtarlığı” ve “Ss Çalpınar Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi”ne dükkan ve arsa tahsisi yapılması mümkün görülmemektedir. Ancak ihtiyaç bulunmayan belediye taşınmazları 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak kiralanabilirler.
Mevzuatta dayanağı bulunmadığı halde tahsise konu edilen taşınmazlar üzerindeki tahsislerin Belediye Meclisinden karar alınarak kaldırılması ve mali tabloların tam ve doğru bilgiye dayalı olarak gerçeği yansıtması için Belediye tarafından tahsis edilen taşınmazların kayıtlı değerinin tespiti amacıyla değerleme ve kayıtlara alma çalışmalarının başlatılması gerekmektedir.