Belediye Tarafından Temizlik İşçisi veya Beden İşçisi Olarak Alınan Birçok Personelin Çok Kısa Bir Süre Sonra Ünvanları ve Ücretleri Değiştirilerek Başka Birimlerde Görevlendirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Belediye Tarafından Temizlik İşçisi veya Beden İşçisi Olarak Alınan Birçok Personelin Çok Kısa Bir Süre Sonra Ünvanları ve Ücretleri Değiştirilerek Başka Birimlerde Görevlendirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Belediyenin personel alımından sorumlu İnsan Kaynakları Anonim Şirketi tarafından beden işçisi, temizlik işçisi, filit (haşere ilaçlama) işçisi vb. adlar altında alınan personelin alımdan kısa bir süre sonra meslek kodları ile ücretleri değiştirilerek farklı unvanlarla, farklı birimlere nakillerinin yapıldığı görülmüştür.

Belediye tarafından yapılan alımlarda süreç aşağıdaki şekilde gerçekleşmektedir:

İnsan Kaynakları Anonim Şirketi’nde istihdam edilecek personel alımları, birimlerin personel ihtiyacı doğrultusunda “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in 2’nci maddesi ikinci fıkrasına istinaden Türkiye İş Kurumuna üst yazı ile bildirilerek kurumun internet sayfası üzerinden ilan edilmektedir.

Başvurular Şirkete şahsen yapılmakta ve başvurulara istinaden yapılan değerlendirmeler “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı kuruluşlar ile bunların üyesi olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul Esaslar Hakkında Karar” uyarınca dikkate alınıp yönetim kurulu kararı akabinde giriş işlemleri gerçekleştirilmektedir.

Yine birimlerin ihtiyacı doğrultusunda, halihazırda çalışmakta olan gerekli şartlara haiz ve üst öğrenimi ya da üniversiteyi bitirmiş olan personelin yazılı talepte bulunması ve ilgili Daire Başkanlarının onay vermesi halinde, ilgili birim tarafından Başkanlık Makamı Oluru alınarak şirkete üst yazı ile iletilmektedir. Başkanlık Makamı Oluruna istinaden Yönetim Kurulu Kararının alınması akabinde gerekli SGK güncellemesi yapılmaktadır.

Belediye tarafından 2019-2024 yılları arasında yapılan personel alımlarında; ihtiyaç duyulan personele ilişkin ilanlarındaki personellerin alımı yapıldıktan kısa bir süre sonra fiilen başka birimlerde ve başka görev unvanı altında çalıştırıldıkları görülmüştür. Bu şekilde alımı yapılıp daha sonra yeri ve unvanı değiştirilen 2024 yılında 248 olmak üzere toplam personel sayısının 1670 olduğu tespit edilmiştir.

Aşağıdaki tabloda 1670 alımdan örnek mahiyetinde birkaç personel için alım ve sonrasında yapılan değişikler tarihleri ile birlikte gösterilmektedir.

Tablo 22: Personel Alımları Sonrasında Yapılan Değişiklikler

Görüleceği üzere; örneğin Çevre Sağlığı Şube Müdürlüğüne filit işçisi adı altında (yani haşere ilaçlamasında kullanılmak üzere) personel alımları yapılmış ancak alınan personel alımdan çok kısa bir süre sonra diğer birimlere mühendis, hemşire, güreşçi, büro memuru olarak görevlendirilmiştir. Benzer şekilde farklı birimler için beden işçisi ve temizlik işçisi alımları yapılmış ancak alınan personeller yine çok kısa bir süre sonra diğer birimlerde tekniker, mühendis, arkeolog, güreşçi antrenörü, mimar, fizyoterapist,öğretmen, gençlik lideri, hatta tiyatro oyuncusu olarak görevlendirilmiştir.

Dolayısıyla idarenin gerçek ihtiyacı hangi personele yönelikse birimlerden ona göre talep yazıları gelmeli, kalifiye veya pozisyona göre en uygun kişilerin alınması sağlanmalıdır. Aksi halde İdare tarafından sübjektif kriterlere göre personel alımları yapılacak olup Belediyeye çalışmak için başvuru yapacak kişilerin hakları kısıtlanmış olacaktır.

İdare tarafından verilen cevapta, 2024 yılı itibarıyla 248 kişinin çalışma koşullarında değişiklik yapıldığı, bu değişikliklerin kişinin mezuniyet durumu, sağlık durumu, çalışma koşulları vb. gibi nedenlere dayandığı belirtilmişse de, bu açıklama personel temin sürecindeki usule dair temel sorunu çözmemektedir. Ayrıca, yer ve unvan değişikliklerinin toplam personel sayısının 2024 yılı sonunda 1670’e ulaşması, idarenin açıklamalarında belirtilen gerekçelerle uyuşmamaktadır. Nitekim, İstihdam sürecinde vasıfsız unvanlarla (örneğin beden işçisi, temizlik işçisi, filit işçisi gibi) yapılan alımların, çok kısa süre içerisinde mühendis, hemşire, mimar, öğretmen gibi özel nitelik gerektiren unvanlara dönüştürülmesi, personel temininde şeffaflık ve liyakat ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Fiili görev ile meslek kodu arasında sonradan kurulan bu ilişki, ilk alım aşamasında pozisyonun gereklerini taşıyan adayların eşit rekabet şartlarında başvuru yapmalarını engellemekte, kamuya personel girişinde adil fırsat eşitliği ilkesini zedelemektedir. Bu durum, personel temininde ilan süreçlerinin çoğunlukla şekli bir nitelik taşıdığını ve asıl ihtiyacın dolaylı yöntemlerle karşılandığını göstermektedir.

Sonuç olarak, personel alımlarında Belediye tarafından şeffaflığın sağlanarak birimlerin ihtiyaçlarına göre alınması, ihtiyaç duyulan personele ilişkin niteliklerin önceden belirlenip bu doğrultuda talebin karşılanması kaynakların daha etkin ve verimli kullanılmasını sağlayacaktır.