|
ÖZET: Belediye mülkiyetindeki 218 taşınmazın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak ihale ile kiralanması yerine, ecrimisil karşılığında sürekli olarak işgal edilerek kullanıldığı tespit edilmiştir. Kanunun 1. maddesi, belediyelerin taşınmazların alım, satım ve kiralama işlemlerinin belirli hükümlere göre yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 75. maddeye göre, işgal edilen taşınmazlardan ecrimisil talep edilebilmesi için idarenin bir zarara uğramış olması gerekmemekte ve işgalin tahliyesi için mülkiye amirine başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, 2886 sayılı Kanun’un hükümlerinin belediye taşınmazları için de geçerli olduğunu ifade etmektedir. Ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanma sonucu işgal eden kişiden alınan bir tazminat niteliğindedir ve kamu taşınmazlarının kiralanması veya yönetimi için bir yöntem değildir. Yapılan incelemeler, belediyenin taşınmazlarının ecrimisil yoluyla sürekli kullanıldığını ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, ecrimisilin doğrudan uygulanmadığını, kiracıların sözleşme süresi sona erdikten sonra ek süreler için ecrimisil alındığını ve yeşil alanların işgalinden dolayı da ecrimisil tahsil edildiğini belirtmiştir. Ancak, ecrimisilin sürekli bir yönetim şekline dönüştürülmesi, 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre bu taşınmazların ihale ile kiralanması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan 218 adet taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale suretiyle kiralanması usulü yerine ecrimisil karşılığında taşınmazların işgaline süreklilik kazandırılarak kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği; “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden ecrimisil isteneceği ve ecrimisil talep edilebilmesi için ise, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun da aranmayacağı, bedelinin idarenin oluşturacağı bir komisyonca tespit ve takdir edileceği; işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi gereği belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminattır. Bir kamu taşınmazının kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da; işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Yapılan incelemede Belediyenin mülkiyetinde bulunan 218 adet taşınmazın ihale edilmeksizin ecrimisil yöntemiyle kullandırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi göndermiş olduğu cevapta, Belediye taşınmazlarının ecrimisil karşılığında kullandırılmasının doğrudan yapılmadığını, kira süresi biten kiracıların süreci uzatması durumunda sözleşme süresi dışında kalan ilave günler için ecrimisil alınmakta olduğunu, ayrıca belediyeye terk edilen yeşil alanları işgal edenlerden ecrimisil alındığını ve bu tür tespitlerde de zabıta marifeyetiyle işgale son verildiğini belirtmiştir.
İdarece ecrimisil alınan taşınmazlar incelendiğinde, söz konusu taşınmazların çoğundan yılın tüm günleri için ecrimisil alındığı görülmüştür. Dolayısıyla, İdare tarafından ecrimisil olağan bir taşınmaz yönetim şekline dönüştürülmüştür.
Sonuç olarak, ecrimisilin olağan bir taşınmaz yönetim şekline dönüştürülmemesi ve söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihale yapılmak suretiyle kiralanması gerekmektedir.