|
ÖZET: Belediye taşınmazlarının ecrimisil bedeli karşılığında kullandırılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Büyükşehir olmayan ilçe belediyelerine ait bazı taşınmazların kira sözleşmelerinin sona ermesinin ardından, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri doğrultusunda yeniden ihale edilmesi gerekirken, ecrimisil yöntemiyle kullandırıldığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, belediyelerin taşınmazlarını kiralama işlemlerinin belirli kurallara tabi olduğunu ortaya koymaktadır.
Ecrimisil, işgal edilen taşınmazlar için tazminat niteliğinde bir bedel talep etme yöntemidir ve kiralama usulü olarak değerlendirilmemelidir. İlgili yasal düzenlemeler, işgalin sona erdirilmesi için mülki idare amirine başvurulmasını ve taşınmazın 15 gün içinde tahliye edilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu durum, ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını ve taşınmazların hukuka uygun bir şekilde yönetilmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, kira sözleşmesinin sona ermesinin ardından, taşınmazların yasal çerçevede yeniden kiraya verilmesi gerekmektedir. Kamu idaresinin, bu taşınmazları 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak ihale etmesi veya tahliye etmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Mülkiyeti belediyeye ait taşınmazlardan bir kısmının kira sözleşmelerinin sona ermesinin ardından 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili hükümleri doğrultusunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yeniden ihale yapılarak kiralanması gerekirken, ecrimisil bedeli alınmak suretiyle kullandırıldığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde ise “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz (1) malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. (…)
Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.
İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.” hükümleri yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi gereği belediye taşınmazları için de geçerlidir,
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların hukuka uygun idare edildikleri anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminat niteliğindedir. Bu nedenle bir taşınmazı kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir.
Kaldı ki, 2886 sayılı Kanun’da, işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Kamu idaresince, sözleşme süresi geçmiş olup ecrimisil karşılığında kullandırılan taşınmazların 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihaleye çıkarılacağı veya aynı Kanun’un 75’inci maddesi gereğince tahliyesinin sağlanacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, kira sözleşmesinin sona ermesinin ardından taşınmazların mevzuatına uygun bir yöntemle yeniden kiraya verilmesi gerekmektedir.