Belediye taşınmazlarının envanter işlemleri (Sayıştay)

Batman Tapu Müdürlüğü’nden temin edilen Batman Belediyesinin 2017 yılına esas kayıtlı taşınmazlarının listesi ile Kurumun kendi tuttuğu taşınmaz listeleri ve 2017 yılında edinilen gayrimenkullerinin muhasebeleştirme işlemleri incelendiğinde;

1. Kamulaştırma şeklinde edinilen taşınmazların bir kısmının ilgisine göre 251 Yeraltı Yerüstü Düzenleri Hesabına alınıp kalan kısmının muhasebe kayıtlarına alınmadığı,
2. Kurumun mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kayıt işlemleri ve bunlara ait icmal cetvellerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin

Yönetmelik hükümleri gereğince düzenlenmediği, tespit edilmiştir.

02.10.2016 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinde; taşınmazların kayıt ve kontrol işlemleri “mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması” şeklinde tanımlanmıştır.

Ayrıca Yönetmeliğin “Kayıt Şekli” başlıklı 7 nci maddesinde: 

“(1) Kamu idareleri; 

1. Tapu kütüğünde adlarına tescilli olan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı

Olan Taşınmazlar ” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 2’deki ‘Tapuda Kayıtlı

Olan Taşınmazlar Formu’nda,

1. Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 3’teki ‘Tapuda Kayıtlı

Olmayan Taşınmazlar Formu’nda, 

1. Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların

kaydını Ek 4’teki ‘Orta Malları Formu’nda, 

ç) Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan

taşınmazların kaydını Ek 5’teki ‘Genel Hizmet Alanları Formu’nda, 

1. Tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Ek 6’daki “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda” yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydını tutarlar.

• Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmeliğin ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur.
• İcmal cetvellerinde, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılır ve bu taşınmazlara ilişkin adet ve yüzölçüm toplamları belirtilir.” Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, belediye taşınmazlarının söz konusu Yönetmelik ekinde belirtilen formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydının tutulması ve düzenlenen bu formlar esas alınarak taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması ve değerleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla taşınmazlara ilişkin olarak envanter ve değerleme işlemlerinin yapılması, mali tabloların doğru ve tam bilgi üretebilmesi için önem arz etmektedir.

Gerek yıl içinde edinilen taşınmazlara ait kayıtların eksik yapılması ve gerekse mevcut taşınmaz envanterinin Yönetmelik hükümlerine göre izlenmemesi ve değerleme işlemlerinin yapılmaması nedeniyle 250 Arazi ve Arsalar, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ve 252 Binalar Hesapları mali tablo ve raporlarda gerçek değerleri ile yer almamaktadır.

27.05.2016 tarih ve 29724(Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2016 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187 nci maddesinde maddi duran varlıklar hesap grubuna ait işlemlerin nasıl yapılacağı belirlenmiştir.

Buna göre Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca mevcut taşınmazların envanter işlemleri ve yılı içerisinde edinilen taşınmazların muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında; “02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğe uygun olarak taşınmazların kayıt işlemlerinin yapılması için Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden tapu kayıtları alınarak belediye Emlak İstimlak Programına işlenmiştir. Kayıt altına alınan taşınmazların maliyet ve rayiç bedeli Tapu Müdürlüğünden temin edildikten sonra muhasebe kaydı yapılacaktır. 2018 Yılı içinde işlemler tamamlanacaktır.” denilmektedir.

Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevaptan, taşınmazların ilgili hesaplarda muhasebeleştirilmesine yönelik çalışmaların başlatılacağı anlaşılmaktadır. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik öneri doğrultusunda 2018 yılında kayıtların yapılmaya başlanacağı beyan edilmişse de, yapılacak bu kayıtların 2017 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla 25 Maddi Duran

Varlıklar Hesap Alanı hatalı bilgi içermektedir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.