|
ÖZET: Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların envanterinin oluşturulmadığı, muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve amortisman ayrılmadığı belirlenmiştir. 02.10.2006 tarihli “Kamu İdarelerine ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine göre, belediyeye ait araziler, arsalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri ile binaların kayıtları yapılmamıştır. Bu durum, taşınmazların değerleri ve nitelikleri hakkında bilgi eksikliğine yol açmakta ve mali tabloların gerçeği yansıtmadığı sonucunu doğurmaktadır.
Denetim raporunda, 25 Maddi Duran Varlıklar grubunda yer alan hesapların kullanılmadığı, dolayısıyla taşınmazlar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, belediyeye ait taşınmazların kaydının yapılmaması nedeniyle, 257 Birikmiş Amortisman Hesabı ve Duran Varlıklar Amortisman Defteri gibi gerekli muhasebe işlemleri de gerçekleştirilmemiştir. Bu durum, taşınmazların net değerlerinin bilinmemesine ve ilgili giderlerin mali tablolarda yer almamasına neden olmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin taşınmazlarının envanterinin oluşturulması, değerlerinin belirlenmesi ve muhasebe kayıtlarının düzenlenmesi gerekmektedir. Bu işlemler tamamlanmadığı sürece, mali tabloların güvenilirliği sağlanamayacak ve kamu kaynaklarının yönetimi açısından ciddi sorunlar yaşanacaktır. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının Envanterinin Yapılmaması, Muhasebe Kaydına Alınmaması ve Amortisman Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan arazi ve arsaların, yeraltı ve yerüstü düzenlerinin ve binaların envanterinin yapılmadığı ve hesaplara kaydedilmediği, diğer yandan mali tablolarda yer almayan taşınmazlar için amortisman da ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Belediyeye ait taşınmazların 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı “Kamu İdarelerine ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” çerçevesinde kayıtları yapılmadığından bunlar hakkında bilgi mevcut değildir.
Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde;
“(1) Kamu idareleri;
Tapu kütüğünde adlarına tescilli olan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 2’deki ‘Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda,
(Değişik: 03.06.2014 – 2014/6455 K.) Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanların kaydını Ek 3’teki Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda
Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 4’teki ‘Orta Malları Formu’nda,
ç) Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 5’teki ‘Genel Hizmet Alanları Formu’nda,
Tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Ek 6’daki “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda”,
yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydını tutarlar.
(2) Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formlar taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek bu Yönetmeliğin ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulur.
(3) İcmal cetvellerinde, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılır ve bu taşınmazlara ilişkin adet, yüz ölçüm ve değer toplamları belirtilir.”
denilmektedir.
Kurumun ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak kayıt işlemlerini tamamlayarak form ve icmal cetvellerini düzenleyip taşınmazlarını kayıt altına alması gerekmektedir.
Taşınmazlara ilişkin olarak 25 Maddi Duran Varlıklar grubunda yer alan 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesapların kullanılmadığı görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29724 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188, 190 ve 192’nci maddelerinde;
“Arazi ve arsalar hesabı, kamu idarelerinin her türlü arazi ve arsaları ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.”
“Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.”
“Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.”
denilmektedir.
Anılan Yönetmeliğin 187’nci maddesinde henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar, öncelikle elden çıkarma değerleriyle, ilgili maddi duran varlık hesabı ve 500 Net Değer Hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirileceği hükmü yer almaktadır.
Belediye mülkiyetinden çıkarılan, yani satışı yapılan toplam 4.870.000,00 TL arazi ve arsaların, muhasebe kaydı olarak önce envanteri yapılmış gibi gösterilerek 250 Arazi ve Arsalar Hesabına borç ve 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedildiği ve sonra 250 Arazi ve Arsalar Hesabından çıkış kaydı yapıldığı görülmüştür. 250 Arazi ve Arsalar Hesabının bakiyesi sıfırdır.
Belediyeye ait olan taşınmazlar, Kamu İdarelerine ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e uygun olarak kaydedildikten sonra, değerlerinin belirlenerek Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğin 189, 191 ve 193’üncü maddelerine uygun olarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
Taşınmazlara ilişkin olarak 25 Maddi Duran Varlıklar grubunda yer hesaplar kullanılmadığından, maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bu nedenle de, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılmadığı ve Duran Varlıklar Amortisman Defterinin tutulmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Yönetmeliğin 491’inci maddesine göre de Duran Varlıklar Amortisman Defterinin (Örnek65) de tutulması gerekmektedir.
Yapılan denetimde Belediye’de duran varlıklar hesapları kullanılmadığından, maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, amortisman hesaplarının kullanılmadığı ve amortisman defteri tutulmadığı tespit edilmiştir.
Amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle, 257 numaralı Birikmiş Amortisman Hesapları Bilançoda görünmemekte, maddi duran varlıkların net değerleri bilinememekte ve amortisman giderleri Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda amortisman giderleri yer almamaktadır.
Belediye cevabında; taşınmaz kayıtlarının yapılmaya başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Belediye ait taşınmazların nitelikleri, değerleri, sayıları gibi bilgilerin kayıt altına alınmaması nedeniyle söz konusu taşınmazların muhasebe kayıtlarının mevcut olmadığı, kurum mali tablolarında maddi duran varlıklar bölümünde yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesaplarında her hangi bir değer görülmediği, bu nedenle, 2024 yılı Mali Tablolarının gerçeği yansıtmadığı anlaşılmış olup, Belediye mülkiyetinde bulunan arazi ve arsaların, yeraltı ve yerüstü düzenlerinin ve binaların envanterinin yapılarak değerlerine göre muhasebe kaydının yapılması, amortisman ayrılması ve bunlara ait hesapların gerçek değeriyle mali tablolarda yer alması sağlanmalıdır.