|
ÖZET: Belediye taşınmazlarının, ihale yapılmadan ve kira sözleşmesi imzalanmadan üçüncü şahıslara ecrimisil karşılığı kullandırıldığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin gayrimenkul işlemlerinin nasıl yürütülmesi gerektiğini belirlemektedir. Bu kapsamda, taşınmazların kiralanması ve işgal durumunda ecrimisil talep edilmesi gibi süreçler net bir şekilde tanımlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, belediyelerin taşınmazları üç yıla kadar encümen tarafından, üç yılı aşan kiralamalar ise belediye meclisi tarafından onaylanmalıdır. İhale yapılmadan kiralanan taşınmazlar, fuzuli işgal olarak değerlendirilmektedir. Bu durumda, işgalcilerden ecrimisil talep edilmesi ve işgalin sona erdirilmesi için gerekli yasal süreçlerin işletilmesi gerekmektedir. Denetim raporunda, 15 taşınmazın ihale ve kira sözleşmesi olmaksızın kullanıldığı belirlenmiştir. İdare, 2025 yılı itibarıyla bu gayrimenkuller için ihale sürecinin başlatılacağını ifade etmiştir. Dolayısıyla, belediyelerin taşınmazlarını yasal çerçevede kiralamaları ve gerekli sözleşmeleri imzalamaları önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının İhale Yapılmaksızın Ecrimisil Karşılığı Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin maliki olduğu ve üçüncü şahısların kullanımında bulunan gayrimenkullerin ekseriyeti için; ihale yapılmadığı ve kira sözleşmesi imzalanmadığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun,
Vinci maddesinde, “ belediyelerin satım, hizmet , kira, trampa,
mülkiyetin gayri aynı hak tesisi ve taşıma işleri bu kanuna göre yürütülür.”
75’inci maddesinde, “…Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.”
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun,
15’inci maddesinin altıncı fıkrasında; “Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır.”
Belediye meclisini vazife ve yetkilerinin izah edildiği 18’inci maddesinin (e) fıkrasında; “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.”
Belediye encümeninin vazife ve yetkilerinin izah edildiği 34’üncü maddesinin (g) fıkrasında; “Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.” şeklinde yer alan tanzimlerde, belediyelerin sahip olduğu gayrimenkullerin kiralanması ve kiralanma sonrası yapılacak işlemler belirlenmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesine yapılan atıfa istinaden; belediyelerin sahip olduğu gayrimenkullerin gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil istenmesi, fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmeyen ecrimisil için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil yoluna gidilmesi ve işgal edilen belediye taşınmazının belediyenin talebi üzerine, gayrimenkulün, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, belediyeye teslim edilmesi lazım gelmektedir.
5393 sayılı Kanun’a göre üç yıla kadar olan kiralamalar encümence, üç yılı aşanlar ise meclis tarafından yapılmalıdır. Gayrimenkullerin üç yıldan fazla olarak kiraya verileceği hallerde meclis kararında gayrimenkulün kaç yıllığına kiraya verileceği belirlenmeli ve bu sürenin bitiminde yeniden ihaleye çıkılmalıdır. Sürenin bitiminde kiracının tahliyesinde 5393 sayılı Kanun’un 15’inci ve 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesine göre işlem yapılmalıdır.
Belediyenin sahip olduğu gayrimenkullere ait dosyalar incelendiğinde, 15 gayrimenkulün; ihale olmaksızın ve kira sözleşmesi bulunmaksızın kullandırıldığı tespit edilmiştir. Kira sözleşmesi bulunmayan müstecirler işgalci olup alınan kira ise ecrimisil mahiyetindedir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup 2025 yılı itibarıyla mevzubahis gayrimenkuller için ihale işlemlerinin başlatıldığı ifade edilmiştir.
İhale yapılmadan ve kira sözleşmesi olmadan üçüncü şahıslara ecrimisil karşılığında kullandırılan gayrimenkullerin, 2886 sayılı Kanun’a göre ihale yapılarak kiralanması ve bu kiralamalara dair sözleşme imzalanması gerekmektedir.