|
ÖZET: Belediye mülkiyetindeki taşınmazların, ihale yapılmadan ecrimisil karşılığında kullanılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Rapor, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunarak, belediyelerin taşınmazlarını ihale ile kiraya vermesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ecrimisil, işgal edilen taşınmazlar için geçmişe dönük tazminat niteliğinde bir bedel olup, bu bedelin kira yöntemi gibi kullanılması hukuka aykırıdır.
Denetim sonucunda, 2024 yılı itibarıyla 223 adet belediye taşınmazının, ihale yapılmadan ecrimisil karşılığında kullandırıldığı ve bu durumun kira yöntemi gibi değerlendirildiği belirlenmiştir. Ecrimisil talep edebilmek için idarelerin işgalden zarar görmesi gerekmez; ancak işgalin sona erdirilmesi için mülki amirliğe başvurulması ve taşınmazların tahliye edilmesi gerekmektedir. İdare, işgal edilen taşınmazlarla ilgili tahliye ve yıkım işlemleri için mülki idare amirliğinden talepte bulunmuş ve bazı taşınmazların tahliyesi gerçekleştirilmiştir. Ancak, süreci tamamlanmamış olan dosyalar da bulunmaktadır. Sonuç olarak, belediye taşınmazlarının ecrimisil karşılığında kullandırılmaması ve tahliye süreçlerinin dikkatlice yürütülmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının İhale Yapılmaksızın Ecrisimil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan birçok taşınmazın ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırıldığı ve tahliye sürecinin başlatılmayarak ecrimisilin kira yöntemine dönüştürüldüğü görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.
Aynı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Bu Kanunun uygulanmasında:
Kira: Taşınır ve taşınmaz malların ve hakların kiralanmasını veya kiraya verilmesini
hükmü, yine aynı Kanun’un “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.
Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.
…” hükümleri yer almaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde ise, 2886 sayılı Kanun’un 75’inci madde hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı düzenlenmiştir.
Yukarıda verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, belediye taşınmazlarının 2886 sayılı Kanun çerçevesinde ihale yapılarak kiraya verilmesinin esas olduğu ve bu taşınmazların işgali durumunda işgal eden kişi veya kurumlardan geçmişe dönük olarak ecrimisil alınması, idare tarafından işgalin sonlandırılması için mülki amire başvurulması, mülki amirce taşınmazın tahliye ettirilerek idareye teslim edilmesi gerektiği ve ecrimisilin olağan kira yöntemi gibi kullanılamayacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede 2024 yıl sonu itibarıyla büfe, otopark, çay bahçesi, restoran, kafeterya, depo, spor kompleksi gibi 223 adet belediye taşınmazının tamamının ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırıldığı ve ecrimisilin olağan kira yöntemine dönüştürüldüğü görülmüştür.
Kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ecrimisil taşınmazların işgali durumunda işgalciden geçmişe dönük alınması gereken tazminat niteliğinde bir bedel olup, kişiye kullanıma devam etme hakkı vermemektedir. Belediyenin ecrimisili işgal durumundan ziyade ihalesiz kiralama yöntemi gibi kullanması anılan Kanun hükümleri ile bağdaşmamaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin Belediye tasarrufundaki işgal edilen taşınmazların bazılarında, tahliye ve yıkım işlemlerinin yapılması için 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi hükmünce mülki idare amirliğinden talepte bulunulduğu, işgalden arındırılması talep edilen taşınmazların tahliye ve yıkım işlemlerinin gerçekleştirildiği, tahliye ve yıkım işlemi gerçekleştirilen taşınmazların plan fonksiyonuna göre değerlendirilerek yerine sosyal tesis ve yeşil alan düzenlemesi gibi çalışmalar yapıldığı, tahliye süreci başlatıldığı halde mahkeme süreci bulunan ve henüz karara bağlanmadığından süreci tamamlanmamış tahliyeye esas işlem dosyalarının bulunduğu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerince ihale yolu ile kiraya verilebilecek taşınmazların, zikredilen kanun uyarınca kiralama işlemlerinin yapılmasına yönelik çalışmaların devam ettiği, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye taşınmazlarının ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırılmaması ve başlatılan tahliye sürecinin titizlikle takip edilerek gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.