|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’nin taşınmazları üzerinde yapılan denetimlerde, Ulus İşhanı’ndaki 98 bağımsız bölümün Türkiye Barolar Birliği’ne 20 yıl süreyle tahsis edildiği belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, kamu idarelerinin taşınmazlarını bedelsiz olarak tahsis edebileceğini öngörmektedir. Ancak, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi, belediyelerin yalnızca mahallî idareler ve diğer kamu kurumlarıyla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğini belirtmektedir. Bu bağlamda, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına taşınmaz tahsisi yapılması konusunda bir düzenleme bulunmamaktadır.
Denetim raporlarında, 17.03.2023 tarihli Belediye Meclis Kararı ile Türkiye Barolar Birliği ile ortak hizmet projesi gerçekleştirilmesine karar verildiği ve bu kapsamda Ulus İşhanı’nın belirli kısımlarının tahsis edildiği görülmüştür. Ancak, Sayıştay Genel Kurulu’nun içtihadı, belediyelerin taşınmazlarını yalnızca mahallî idareler ve diğer kamu kurumlarına tahsis edebileceğini vurgulamaktadır. Bu nedenle, Türkiye Barolar Birliği gibi meslek kuruluşlarına taşınmaz tahsisi yapılması mevzuata uygun değildir. Sonuç olarak, belediyeler, 5393 sayılı Kanun’un 75. maddesi çerçevesinde taşınmazlarını yalnızca mahallî idareler ve kamu kurumları ile paylaşabilir. Meslek kuruluşlarıyla ortak hizmet projeleri yapılsa bile, bu kuruluşlara taşınmaz tahsisi mümkün değildir. Bu durum, kamu idarelerinin taşınmaz tahsisine ilişkin yasal çerçevenin netliğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının Ortak Hizmet Projesi Kapsamında Türkiye Barolar Birliğine Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kurum taşınmazları üzerinde yapılan incelemelerde, Ulus İşhanı’nda bulunan toplam 98 adet bağımsız bölümün ortak hizmet projesi kapsamında Türkiye Barolar Birliğine 20 yıl süre ile tahsis edildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği belirtilmiş, kanunlardaki özel hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; belediyelerin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği belirtilmiştir.
Aynı fıkranın (d) bendinde ise taşınmaz tahsisine ilişkin özel bir düzenleme yapılmış, bu kapsamda belediyelerin kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki maddelerden de rahatlıkla anlaşılacağı üzere; bir kamu idaresi olan belediyeler taşınmazlarını sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilmektedir. Kanun koyucu, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını “ortak hizmet projesi” gerçekleştirilebilecek kuruluşlar arasında saymış olmasına rağmen aynı fıkranın (d) bendinde belediyelerce taşınmaz tahsisi yapılabilecek kurum ve kuruluşlar arasında kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını yer vermemiştir.
16.10.2017 tarih ve 2017/1 E. ve 5415/1 K. sayılı Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararı’nda belediyelere ait taşınmazların belediye meclis kararı ile spor kulüplerine tahsisi konu edilmiştir. Karar’da belediyelerin mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Kanun’un sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanun’un 75’inci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerine hükmedilmiştir.
Yapılan incelemelerde; 17.03.2023 tarih ve 502 sayılı Belediye Meclis Kararıyla Türkiye Barolar Birliği ile ABB arasında “ortak hizmet projesi” yapılmasına, bu kapsamda Ulus İşhanı’nın B, C, D, E bloklarının uygun görülen kısımlarında projenin yürütülmesine ve yer tahsis edilmesine karar verildiği görülmüştür. Bu Karar uyarınca Türkiye Barolar Birliği ile protokol imzalanmış ve Ulus İşhanı’nda ABB tarafından uygun görülen 98 adet bağımsız bölüm Barolar Birliğine 20 yıl süreyle tahsis edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında yapılan işlemin 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesindeki ortak hizmet projesi kapsamında yapıldığı ve belediyenin görevlerinden olan mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak amacıyla gerçekleştirildiği ve Belediye tarafından yönlendirilecek gerçek ve tüzel kişilere bedelsiz olarak gerekli hukuki destek sağlandığı, bu kapsamda yapılan hizmetlerin ortak kullanılan bir alanda yürütülmesinin mevzuata uygun olduğunun değerlendirildiği ifade edilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de görüleceği üzere kamu kurumları tarafından taşınmaz tahsisi yapılması özel düzenlemelere bağlanmış, ortak hizmet projesi kapsamında da olsa taşınmaz tahsis edilebileceğine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Kaldı ki ortak hizmet projesinin düzenlendiği 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinde taşınmaz tahsisi hususu ortak hizmet projesinden ayrı bir bentte düzenlenmiş ve bu kapsamda meslek kuruluşlarına taşınmaz tahsis edilebileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.
Sonuç olarak; belediyeler 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilirler. Bu idarelerin dışında kalan dernek, vakıf ve meslek kuruluşları ile “ortak hizmet projesi” yapma imkânı varsa da belediye taşınmazlarının söz konusu kuruluşlara tahsis edilmesi mümkün değildir.