|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde zabıta hizmetlerinin yürütülmesinde bazı usulsüzlükler tespit etmiştir. Rapor, belediyeye hibe yoluyla devredilen bir şirkette istihdam edilen işçilerin, zabıta hizmetlerinde görev yaptığını ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin memurlar tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtirken, Belediye Zabıta Yönetmeliği de zabıta personelinin kimlerden oluştuğunu ve görevlerini tanımlamaktadır.
Zabıta yönetmeliğine göre, zabıta teşkilatı, belirli unvanlara sahip memurlardan oluşmalı ve bu personel, belde halkının huzurunu ve sağlığını korumakla yükümlüdür. Ancak, denetim bulgularında, zabıta hizmetlerinin sadece bir memur ve dört işçi üzerinden yürütüldüğü, bu durumun ise mevcut kadroların doldurulması gerekliliğini ortaya koyduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca, zabıta hizmetlerinin yürütülmesi için gereken personelin, yönetmelikte belirtilen şartları yerine getirmesi gerektiği de ifade edilmiştir. Sonuç olarak, belediye zabıta hizmetlerinin, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen kadrolarda istihdam edilen memurlar tarafından yürütülmesi gerektiği ve bu konuda gerekli tedbirlerin alınacağı belirtilmiştir. Bu durum, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde sunulabilmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne Aykırı Görevlendirmeler Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Zabıta hizmetlerinde Belediyeye hibe yoluyla devredilen şirkette istihdam edilen işçilerin çalıştırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’nci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetlerinin de bu nitelikte olduğu aşikârdır.
Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; belediye zabıtasının, beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvvetini, belediye zabıta personelinin ise belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurları ifade edeceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in; “Kadro ve Unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde; belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğe göre belirlenmiş; zabıta teşkilatının zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluştuğu belirtilmiştir. Yönetmelik’in “Görevleri” başlıklı 10’uncu maddesinde; belediye sınırları içinde beldenin düzenini, belde halkının huzurunu ve sağlığını korumak, kanunların belediyelere görev olarak verdiği takip, kontrol, izin ve yasaklayıcı hususları yerine getirmek zabıta personelinin görevleri arasında sayılmıştır. Maddenin devamında zabıta personelinin görevleri hakkında ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in “Sınav ve Atamaya İlişkin Esaslar” başlıklı dördüncü bölümünde zabıta memurluğuna atanmada aranan başvuru ve sınav şartları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. “Belediye Zabıta Kıyafetini Kullanma Yasağı” başlıklı 35’inci maddesinde ise; belediye zabıta personeli için bu Yönetmelik’te şekli gösterilen resmi kıyafet ile işaretler başka bir özel veya kamu kuruluşu mensubu tarafından kullanılamayacağı; “Geçici Görevlendirme” başlıklı 41’inci maddesinde de zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar eliyle ifa edilmesi gerektiği belirtilmiş olup bu hizmetlerden biri olan zabıta hizmeti kesintisiz olarak yürütülen bir hizmettir. Zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşan zabıta teşkilatı, kaynakların etkili ve verimli kullanılması, zabıta hizmetlerinin kalitesinin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanması gözetilerek oluşturulmalıdır. Belediye sınırları içinde beldenin düzenini, belde halkının huzurunu ve sağlığını korumak zabıta personelinin görevleri arasındadır. Kanuni düzenlemeler ile getirilen yasaklara uymayanlar hakkında gerekli yasal işlem yapma yetkisi bulunan zabıta personelinin idari kolluk görev ve yetkisi bulunmaktadır. Asli zabıta hizmetlerini yürütmekle görevlendirilen personelin mevzuatta aranan başvuru ve sınav şartlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Zabıta personeli olma şartları kesin ve katı kurallarla belirlenmiş olup zorunlu hallerde dahi zabıta birimine yalnızca destek personeli olarak ve memur olmak şartıyla görevlendirme yapılabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca görevlendirebilecek memurların aktif zabıta görevinde değil, zabıtaya destek hizmeti verecek şekilde çalıştırılabileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede zabıta biriminde belediye ile herhangi bir sözleşmesi bulunmayan ve hibe yoluyla Belediyeye devredilen şirketten 4 işçinin zabıta hizmeti faaliyeti yürüttüğü görülmüştür.
Belediyeye herhangi bir sözleşme ile personel hizmeti sunmayan belediye şirketi personelinin, bir tür kolluk vazifesi olan zabıta hizmetlerini yürütmesi mümkün değildir.
Bununla birlikte, Karakoyunlu Belediyesinin Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik gereği 1 Zabıta Amiri, 1 Zabıta Komiseri ve 5 Zabıta Memuru olmak üzere toplam 7 kadrosu bulunmasına rağmen, zabıta hizmetlerinin 1 memur ve 4 işçi personeli üzerinden yürütüldüğü görülmektedir. Dolayısıyla ihtiyacın boş kadroların doldurularak karşılanması için gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa bundan sonraki süreçte dikkat edilerek tavsiyelere uyulacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, asli ve sürekli kamu hizmetleri içerisinde yer alan belediye kolluk faaliyetinin Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin öngördüğü kadrolarda istihdam edilen personel tarafından yürütülmesi gerekmektedir.