|
ÖZET: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi’ne ait bazı taşınmazların, AKBEL A.Ş. aracılığıyla üçüncü kişilere pazarlık usulü ile kiraya verildiği tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin taşınmazlarını belirli şartlar altında devretmesine izin verse de, bu tür işlemlerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olduğu unutulmamalıdır. Bu kanun, taşınmazların kiralanması için pazarlık usulünün uygulanabilmesi adına iki önemli şart öngörmektedir: Taşınmazın devlet mülkiyetinde olması ve işin özelliği gereği diğer ihale yöntemlerinin kullanılamaması.
Yapılan denetimlerde, belediye meclis kararıyla AKBEL A.Ş.’ye devredilen ve kafeterya olarak kullanılan iki taşınmazın, belirtilen kurallara aykırı olarak pazarlık usulü ile üçüncü şahıslara kiralandığı belirlenmiştir. İlgili idare, bu bulgulara ilişkin düzeltici adımlar atıldığını ifade etmiştir. Ancak, 2886 sayılı Kanun’un hükümleri doğrultusunda, belediye şirketlerine devredilen taşınmazların, ihalesiz bir şekilde üçüncü kişilere kiralanması mümkün değildir. Bu tür durumlarda, gerekli devir işlemlerinin yasal çerçevede gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Belediyece İşletmesi Devredilen Bazı Taşınmazların Şirket Tarafından Pazarlık Usulü ile Kiraya Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Mülkiyeti Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesine ait olup büyükşehir belediyesi meclis kararıyla AKBEL A.Ş kullanımına verilen bazı taşınmazların 3’üncü kişilere pazarlık usulü ile devredildiği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Şirket Kurulması” başlıklı 26’ıncı maddesinde:
“Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin %50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.” hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun’un, 1’inci maddesinde kapsamdaki idarelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 36’ncı maddesinde bu Kanun’a göre yapılacak işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Kanun’un “Pazarlık Usulüyle Yapılacak İşler” başlıklı 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği düzenlenmiştir. Söz konusu bentte,
“Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi.” denilmektedir.
Anılan hüküm uyarınca, taşınmazların kiralanması hususunda pazarlık usulünün uygulanabilmesi için iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir:
1-Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması.
2-İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması.
Dolayısıyla, bir taşınmazın Kanun’un 51’inci maddesinin (g) fıkrasına binaen pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi için kiraya verilecek taşınmazın, Devlete ait taşınmaz kavramının karşılığı olan genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar olması ve tapuda Hazine adına kayıtlı bulunması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, büyükşehir belediyesi meclis kararıyla AKBEL A.Ş’ ye devredilen ve kafeterya olarak kullanılan 2 (iki) adet taşınmazın pazarlık usulü ile 3’üncü kişilere devredildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlandığı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, belediyece sermayesine katkı verilen şirketlere 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesi ihalesiz olarak devredilen taşınmazlar, anılan Kanun’da yer alan pazarlık usulü ile 3’üncü kişilere kiraya verilemez. Böyle bir ihtiyaç meydana geldiğinde söz konusu devir işlemlerinin anılan Kanun’un cevaz verdiği diğer ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.