|
ÖZET: Belediyede sürekli çalışan işçilere yapılan fazla mesai ödemeleri ile ilgili yapılan denetimlerde, puantaj kayıtlarının eksik tutulduğu ve mevzuatta belirlenen yıllık 270 saatlik fazla mesai sınırının aşıldığı belirlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi uyarınca, haftalık çalışma süresi 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, İş Kanunu’na ilişkin yönetmelik, olağan fazla çalışmanın yıllık 270 saatle sınırlı olduğunu belirtmektedir. Bu düzenlemelerin amacı, fazla çalışmanın istisnai bir durum olarak kabul edilmesi ve sınırlandırılmasıdır.
Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan genelgede, kamu personelinin zorunlu durumlar dışında fazla mesai ücreti alarak istihdam edilmemesi gerektiği vurgulanmıştır. 13.02.2024 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesi ile haftalık çalışma süresi 40 saat olarak belirlenmiş ve fazla mesai ücretinin normal ücretin %50 fazlası olarak ödeneceği düzenlenmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, bazı işçilerin yıllık fazla mesai sürelerinin 270 saati aştığı ve bazı puantaj kayıtlarının eksik olduğu tespit edilmiştir. İdare, denetim bulgularını kabul ederek, puantaj kayıtlarının daha dikkatli tutulması gerektiğini ve fazla mesainin yalnızca zorunlu hallerde yapılması gerektiğini ifade etmiştir. Bu doğrultuda, işçilerin fazla çalışma sürelerinin doğru bir şekilde tespit edilmesi için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediyede Sürekli Çalışan İşçilere Ödenen Fazla Mesailerde Hatalı Uygulamalar Yapılması ve Fazla Mesai İçin Mevzuatta Belirlenen Sürenin Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin 2024 yılına ilişkin personel harcamaları üzerinde yapılan incelemelerde, sürekli çalışan işçilere yapılan fazla mesai ödemelerine esas olan puantajların sağlıklı olarak tutulmadığı ve ilgili mevzuatta belirtilen yıllık 270 saat fazla mesai süresinin aşıldığı tespit edilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41’inci maddesine göre haftalık çalışma süresi 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılmaktadır. Diğer taraftan “İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde olağan fazla çalışmanın bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükmün esas amacı, fazla çalışmanın istisnai bir durum olması ve bu sebeple yıl içinde yapılacak fazla çalışmanın sınırlandırılmasıdır.
Ayrıca Cumhurbaşkanlığının 30.06.2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Genelgesi’nde; Kamu personelinin zorunlu haller dışında fazla mesai ücreti alacak şekilde istihdam edilmeyeceği, kamu kurum ve kuruluşlarının fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma giderlerini asgari seviyede tutmak amacıyla 22.5.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun da yer alan serbest zaman ve denkleştirme süresi hükümlerini öncelikle uygulaması gerektiği belirtilmiştir.
İdare ile yetkili sendika olan Belediye-İş sendikası arasında 13.02.2024 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin 39’uncu maddesiyle haftalık çalışma süresi 40 saat, günlük çalışma süresi 8 saat olarak belirlenmiştir. Sözleşmenin 40’ıncı maddesinde yapılan fazla çalışmaların ücreti; normal ücretin %50 fazlası olarak ödeneceği düzenlenmiştir.
İşçilere yapılan harcamalara ilişkin olarak yapılan incelemede, Belediyede çalışan tüm işçilerden 27’sinin bir yıllık süre zarfında yaptıkları fazla mesainin 270 saatin üzerinde olduğu, bu sürede 815 saat fazla mesai toplamına ulaşan işçiler bulunduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca, fazla mesai ödemelerine esas olan puantaj kayıtlarında hafta sonu kayıtlarının görünmediği, daha sonra ilgili müdürlüklerce gönderildiği ve ondan sonra işlem yapıldığı görülmüştür. Fazla mesaiye ilişkin kayıtların, çalışma saatlerini yansıtacak şekilde günü gününe yapılması gerekmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, bulgu doğrultusunda hareket edileceği ifade edilmiştir.
İdarede görev yapan işçilerin fazla çalışmalarının sağlıklı olarak tespiti açısından, fazla çalışmalara esas olan puantajların tutulması konusunda daha dikkatli hareket edilmesi, diğer taraftan fazla çalışmanın, zorunlu hallerle sınırlı tutulmak suretiyle yaptırılması gerekmektedir.