|
ÖZET: Kayseri Büyükşehir Belediyesi ile KAYMEK AŞ arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinden doğan alacakların zamanında tahsil edilmediği tespit edilmiştir. KAYMEK AŞ, kamu sermayesi ile kurulmuş olmasına rağmen özel hukuk tüzel kişisi olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabidir. Bu kanunun ilgili maddeleri, ticari kuruluşların basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesini ve şirket menfaatlerini öncelikli olarak gözetmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde KAYMEK AŞ’nin, 2024 yılı itibarıyla Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nden 500.763.294,38 TL tutarında alacaklarının bulunduğu ve bu alacakların tahsil edilmesi için herhangi bir işlem yapılmadığı ortaya çıkmıştır.
Şirketin alacaklarının takip edilmemesi, Türk Ticaret Kanunu’nun öngördüğü tedbirli hareket etme ilkesine aykırıdır. Bu durum, şirketin vergi ve sosyal güvenlik primlerini zamanında ödeyememesine ve dolayısıyla gecikme faizleri ile zammı gibi ek maliyetlerle karşılaşmasına neden olmaktadır. Ayrıca, şirketin piyasa alımlarında uzun ödeme vadeleri belirlemesi, teklif veren firmaların yüksek fiyatlar sunmasına yol açarak maliyetleri artırmaktadır. Kamu idaresi, alacakların tahsil edileceğini belirtmiş olsa da, 1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne uygun olarak, ödeme süresi geçmiş alacakların takip ve tahsil işlemlerinin bir an önce başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: Belediyeden Olan Alacakların Zamanında Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin, Kayseri Büyükşehir Belediyesi ile yapmış olduğu çeşitli hizmet alım sözleşmelerinden doğan hakediş alacaklarının zamanında ve düzenli olarak tahsil edilmediği görülmüştür.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin %100 oranda ortağı olduğu KAYMEK AŞ her ne kadar kamu sermayesi ile kurulmuş olsa da, ticari faaliyetleri sebebiyle özel hukuk tüzel kişisi olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 16’ncı ve 18’inci maddelerinde belirtildiği üzere; belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kuruluşlar tacirdir ve her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir. Basiretli iş adamı kavramı iyi niyeti de içine almakla birlikte, iyi niyetten de öte tedbirli bir hareketi, vasat bir şahıstan daha fazla özen gösterme gereğini, ticari hayatın gereklerini ve teamüllerini iyi bilmeyi ve gelecekteki şartları tahmini de ifade etmekte ve şirket menfaatlerini her şeyin üstünde tutma zorunluluğunu gerektirmektedir.
Kanun’un “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinde de, yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde Ticari Alacakların; bir yıl içinde paraya dönüşmesi öngörülen ve işletmenin ticari ilişkisi nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz alacaklardan oluştuğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Şirket’in 2024 yıl sonu itibarıyla Kayseri Büyükşehir Belediyesinden olan doğrudan personel hizmet alımı, güvenlik personeli hizmet alımı ile asansör, yürüyen merdiven, seksiyonel kapı, otomatik bariyer, otomatik kapı ve diğer cihazların bakım onarım hizmet alım işlerinden kaynaklı 500.763.294,38 TL hakediş alacağının olduğu, bu miktarın “120 Alıcılar” hesabının toplam bakiyesi olan 502.123.154,27 TL’nin %99,7’sini oluşturduğu, söz konusu sözleşmeler kapsamındaki alacakların Büyükşehir Belediyesi’nin uygun gördüğü zamanlarda gönderildiği, Şirket tarafından söz konusu alacaklar hakkında herhangi bir takip ve tahsil işleminin başlatılmadığı tespit edilmiştir. Şirketin ticari alacaklarının takip ve tahsil işlemlerinin başlatılmaması, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun’un 18’inci maddesi gereği her tacirin ticaretine ait tüm işlerde öngörülü ve basiretli bir şekilde hareket etmesi ilkesine uygun düşmemektedir.
Belediyeden olan alacakların zamanında tahsil edilememesi şirketin vergi ve sosyal güvenlik primi ödemelerini zamanında yapamayarak temerrüde düşmesine, bunun sonucunda da gecikme faiz ve zammı gibi ödemeler yapmak suretiyle kârlılığında azalmaya meydan vermektedir. Diğer yandan, şirketin piyasadan yapmış olduğu mal ve hizmet alımlarında ödeme vadelerini uzun belirlemesine, bu yüzden ihaleli alımlar ile doğrudan temin kapsamında yapılan piyasa fiyat araştırmasına teklif ileten firmaların piyasa fiyatlarının üzerinde teklif vermeleri sonucu şirketin pahalıya ürün temin etmesine de yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, Kayseri Büyükşehir Belediyesinden olan hakediş alacaklarının tahsil edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde ticari alacakların; bir yıl içinde paraya dönüşmesi öngörülen alacaklardan oluştuğu ifade edildiğinden, mezkur Tebliğ hükümlerine uygun olarak Şirketin ticari alacaklarından ödeme süresi geçmiş olanların talep edilerek takip ve tahsil işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.