|
ÖZET: Kayseri Büyükşehir Belediyesi ile yapılan hizmet alım sözleşmelerinden doğan alacakların zamanında tahsil edilmediği tespit edilmiştir. SPOR AŞ, Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin %98,91 oranında ortağı olduğu bir şirket olmasına rağmen, ticari faaliyetleri nedeniyle özel hukuk tüzel kişisi olarak Türk Ticaret Kanunu’na tabidir. Bu kanunun 16. ve 18. maddeleri, ticari işletmelerin dikkatli ve özenli bir şekilde yönetilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, şirketin 2024 yılı itibarıyla belediyeden 122.337.190,53 TL alacak bulunduğu, bu alacakların tahsil edilmesi için herhangi bir işlem yapılmadığı ortaya çıkmıştır.
Şirketin alacaklarının takip edilmemesi, Türk Ticaret Kanunu’nun gerekliliklerine aykırı bir durumdur. Bu durum, şirketin vergi ve sosyal güvenlik primlerini zamanında ödeyememesine ve dolayısıyla gecikme faizleri gibi ek maliyetlerle karşılaşmasına yol açmaktadır. Ayrıca, piyasa alımlarında uzun ödeme vadeleri belirlenmesi, şirketin daha yüksek fiyatlarla ürün temin etmesine neden olmaktadır. Kamu idaresinin açıklamalarına rağmen, SPOR AŞ’nin ticari alacaklarının zamanında tahsil edilmemesi, şirketin mali sürdürülebilirliği açısından ciddi riskler taşımaktadır. Sonuç olarak, şirketin alacaklarının zamanında tahsil edilmesi için gerekli adımların atılması ve takip işlemlerinin başlatılması gerekmektedir. Bu, şirketin mali durumunu iyileştirecek ve ticari faaliyetlerini sürdürülebilir hale getirecektir. |
BULGU: Belediyeden Olan Alacakların Zamanında Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin, Kayseri Büyükşehir Belediyesi ile yapmış olduğu çeşitli hizmet alım sözleşmelerinden doğan hakediş alacaklarının zamanında ve düzenli olarak tahsil edilmediği görülmüştür.
Kayseri Büyükşehir Belediyesinin %98,91 oranda ortağı olduğu SPOR AŞ her ne kadar kamu sermayesi ile kurulmuş olsa da, ticari faaliyetleri sebebiyle özel hukuk tüzel kişisi olup 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 16’ncı ve 18’inci maddelerinde belirtildiği üzere; belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kuruluşlar tacirdir ve her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir. Basiretli iş adamı kavramı iyi niyeti de içine almakla birlikte, iyi niyetten de öte tedbirli bir hareketi, vasat bir şahıstan daha fazla özen gösterme gereğini, ticari hayatın gereklerini ve teamüllerini iyi bilmeyi ve gelecekteki şartları tahmini de ifade etmekte ve şirket menfaatlerini her şeyin üstünde tutma zorunluluğunu gerektirmektedir.
Kanun’un “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinde de, yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde ticari alacakların; bir yıl içinde paraya dönüşmesi öngörülen ve işletmenin ticari ilişkisi nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz alacaklardan oluştuğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Şirketin 2024 yıl sonu itibarıyla Kayseri Büyükşehir Belediyesinden olan doğrudan personel hizmet alımı ile spor etkinlikleri düzenlenmesi, spor okulları uygulaması, çeşitli spor eğitimlerinin yapılması ve planlaması işlerinden kaynaklı 122.337.190,53 TL hakediş alacağının olduğu, bu miktarın “120 Alıcılar” hesabının toplam bakiyesi olan 125.036.462,88 TL’nin %97,8’ini oluşturduğu, söz konusu sözleşmeler kapsamındaki alacakların Büyükşehir Belediyesi’nin uygun gördüğü zamanlarda gönderildiği, Şirket tarafından söz konusu alacaklar hakkında herhangi bir takip ve tahsil işleminin başlatılmadığı tespit edilmiştir. Şirketin ticari alacaklarının takip ve tahsil işlemlerinin başlatılmaması, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun’un 18’inci maddesi gereği her tacirin ticaretine ait tüm işlerde öngörülü ve basiretli bir şekilde hareket etmesi ilkesine uygun düşmemektedir.
Belediyeden olan alacakların zamanında tahsil edilememesi şirketin vergi, sosyal güvenlik primi ve fatura ödemelerini zamanında yapamayarak temerrüde düşmesine, bunun sonucunda da gecikme faiz ve zammı gibi ödemeler yapmak suretiyle kârlılığında azalmaya meydan vermektedir. Diğer yandan, şirketin piyasadan yapmış olduğu mal ve hizmet alımlarında ödeme vadelerini uzun belirlemesine, bu yüzden ihaleli alımlar ile doğrudan temin kapsamında yapılan piyasa fiyat araştırmasına teklif ileten firmaların piyasa fiyatlarının üzerinde teklif vermeleri sonucu şirketin pahalıya ürün temin etmesine de yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında şirketin büyük oranda hissesinin Kayseri Büyükşehir Belediyesi’ne ait olduğu, şirketinin yönetiminde Belediye yöneticilerinin görev aldığı ve Belediyenin mali imkanları çerçevesinde ödeme yapıldığı belirtilse de, SPOR AŞ ticari faaliyetleri sebebiyle özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi bulunmaktadır. Belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kuruluşlar tacir olup, her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir. Bu açıdan şirketin çoğunluk hissesinin Belediye’de bulunması ile şirket yönetim kurulunun Belediye yöneticilerden teşkil ediliyor olması şirkete ticari alacaklarının zamanında tahsil edilmemesi hususunda bir keyfiyet vermemektedir. Şirket Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren bir özel hukuk tüzel kişisi olma hüviyetiyle tüm alacaklarının zamanında ve tam olarak takip ve tahsilinin yapılmasını talep etmek konusunda her türlü yetkiye sahiptir. Bu sebeple, her ne kadar şirketin ticari alacaklarının %97,8’i Büyükşehir Belediyesinden olan alacaklardan oluşsa da, çoğunluk hisseye sahip hissedardan alacak tahsilatı yapılmayacağına ilişkin mevzuatta bir hüküm olmayıp, Belediyelerin bu konuda bir ayrıcalığı bulunmamaktadır. Aksi takdirde Türk Ticaret Kanunu’nun amir hükümleri gereğince yönetim kurulunun sorumluluğunun doğacağı aşikâr olup, yukarıda da belirtildiği üzere Belediyeden olan alacakların zamanında tahsil edilememesi şirketin mali ve finansal sürdürülebilirliği açısından önemli etkiler oluşturmaktadır.
Sonuç olarak, Şirketin ticari alacaklarından ödeme süresi geçmiş olanların Büyükşehir Belediyesinden talep edilerek takip ve tahsil işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.