|
ÖZET: Belediyelere yönelik içme suyu yatırımlarının muhasebeleştirilmesi ve izlenmesi konusunda önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, 1053 sayılı “Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun” çerçevesinde yapılan protokollerle belirlenen yatırım bedellerinin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında gerçekleştirilmediğini ortaya koymaktadır. Belediyeler, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen projeler için borçlanmakta ve bu borçların takibi ile ilgili süreçler protokollerle düzenlenmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu hesaplarının düzenli bir şekilde tutulmasını ve mali tabloların şeffaf olmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda, mali raporların geçmiş dönem verilerini de içermesi ve kamu idarelerinin mali durumunu doğru bir şekilde yansıtması önem arz etmektedir. 31 Aralık 2021 itibarıyla, toplam yatırım bedeli 7.547.023.510,39 TL olan 231 tesisin vadesi gelmiş alacaklarının 708.293.612,97 TL’si tahsil edilmişken, 2.226.644.455,82 TL’sinin henüz tahsil edilmediği gözlemlenmiştir. Kurum tarafından geliştirilen Alacak Takip Sistemi (ALTAY) ile tahakkuk ve takip işlemlerinin muhasebeleştirilmesine başlanmış olsa da, bu süreçlerin tam ve zamanında yürütülemediği anlaşılmaktadır. Mali tabloların düzenlenmesi, kamu idarelerinin hesap verme sorumluluğunu yerine getirmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, alacakların doğru bir şekilde kaydedilmesi ve takip edilmesi, mali yönetimin etkinliği için gereklidir. |
BULGU: Belediyeler Adına Yapılan İçme Suyu Yatırım Bedellerinin Muhasebeleştirilerek İzlenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından 1053 sayılı “Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun” kapsamında protokol yapılarak içme suyu temin edilen belediyelerden, anılan Kanun ve protokol hükümleri uyarınca vadesi gelen yatırım bedellerinin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
1053 sayılı Kanun gereğince; Belediyeler, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılan işler için harcanan tutarları ve yapılacak yardımları Kuruma borçlanmakta, borçlanma şartları, taksitlerin miktar ve süreleri ve işin yürütülmesi ve işletilmesi ile ilgili diğer hususlar Kurum ile ilgili belediyeler arasında yapılan protokollerle tespit edilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe sistemi” başlıklı 49’uncu maddesinde; muhasebe sistemi; malî raporların düzenlenmesi ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde kurulup yürütüleceği; kamu hesaplarının, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemler ile garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulacağı ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “Kamu gelir ve giderlerinin yılı ve mahsup dönemi” başlıklı 51’inci maddesinde; kamu gelir ve giderlerinin tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterileceği; bütçe gelirlerinin tahsil edildiği, bütçe giderlerinin ise ödendiği yılda muhasebeleştirileceği; kamu hesaplarının malî yıl esasına göre tutulacağı; malî yılın bitimine kadar fiilen yapılmış olan ödemelerden mahsup edilememiş olanların ise ödenekleri saklı tutulmak suretiyle, mahsup işlemleri malî yılın bitimini izleyen bir ay içinde yapılabileceğine yönelik düzenlemelerle muhasebe sisteminin temel ilkeleri ortaya konulmuştur.
Bu nedenle malî tabloların, kullanıcıların karşılaştırma yapabilmelerini mümkün kılmak için önceki dönemin verilerini de içermeleri ve açıklamaları ile birlikte herkes tarafından anlaşılmalarını sağlayacak şekilde hazırlanmaları gerekir. Ancak bu şekilde malî tablolar, kamu idarelerinin varlıkları, yükümlülükleri, öz kaynakları, gelirleri, giderleri ve nakit akışları hakkında tam ve doğru bilgi verebilir.
Kurumla belediyeler arasında kesin hesabı çıkartılarak işletmeye açılan ve su verilmeye başlanan 231 tesisin toplam yatırım bedeli 7.547.023.510,39 TL’dir. 31.12.2021 tarihi itibarıyla vadesi gelmiş alacakların 708.293.612,97 TL’si ilgili idarelerden tahsil edilmiş ancak vadesi gelen 2.226.644.455,82 TL ise henüz tahsil edilmemiştir. Söz konusu tutarların niteliğine uygun tahakkuk ve takip hesaplarında izlenmesi gerekmekle birlikte tahakkuk ve takibe ilişkin kayıtların; Kurum tarafından geliştirilen ve 18.11.2021 tarihinde uygulamaya alınan Alacak Takip Sistemi (ALTAY) ile muhasebelleştirilmesine başlanmış olmasına rağmen; tam olarak ve zamanında gerçekleştirilmediği görülmüştür.
Mali tabloların hesap ve kayıt düzeninde saydamlığı, açıklık ve hesap verme sorumluluğunu yerine getirmesini temin etmek üzere; Kurumun cari ve geçmiş dönem alacaklarına ilişkin muhasebeleştirme ve raporlama işlemlerini, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile muhasebe standartlarının öngördüğü şekilde yürütmesi; alacakların tarh, tahakkuk ve tahsilinde görevli olanların hesap verme sorumluluklarını gösterecek şekilde mahiyetlerine göre ilgili hesaplara doğru tutarda kaydedilmesi, uygun olacaktır.