Belediyelerde görev yapacak başkan yardımcıları sayısına ilişkin (Danıştay)

1580 sayılı Belediye Kanununun 96 inci madde 8 fıkrası 3 üncü bendi uyarınca belediye başkan yardımcılarının belediye meclis üyeleri arasından belediye meclisi tarafından seçilmesi halinde bunların sayısının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca sağlanan kadro adedini geçip geçemeyeceği ya da bu kadro adediyle sınırlı tutulup tutulamayacağı konusunda oluşan duraksamanın giderilmesi amacıyla istişari görüş istemine ilişkin Başbakanlığın 10.7.1995 günlü ve Kanunlar ve. Kararlar Genel Müdürlüğü …. sayılı yazısı ekinde yer alan İçişleri Bakanlığının 3.7.1995 günlü ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü … sayılı yazısında aynen:

“1580 sayılı Belediye Kanununun 96/B maddesinin 3. fıkrası, “Lüzum görülen Belediyelerde reis muavinlerinin meclis azası arasından intihabı caizdir. Bu takdirde muavinlerin memuriyetleri meclisin devamı ile mukayyettir” hükmünü taşımaktadır.

90 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi uyarınca Belediyeler için ihdas edilen kadrolardan biri de Belediye Başkan Yardımcısı Kadrosudur. Bu kadro genel idari hizmetler sınıfına (GİH) dahildir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri ve 23.6.1987 tarihli Resmi Gazete”de yayınlanan, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri ve belediyelerin kurduktan birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli müessese ve işletmelerde, İlk Defa Memuriyete Atanacaklara ait Sınav Yönetmeliği, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname mucibinde ihdas edilen kadrolara ve bu arada belediye başkan yardımcılığı kadrolarına atama esas ve usullerini düzenlemiştir.

Bu açıklamalar ışığında belediyelerde kadro temin edilmiş belediye başkan yardımcılığı olabileceği gibi belediye meclis üyeleri arasından meclisçe seçilmiş belediye başkan yardımcılığı dikkati çekmektedir.

Sayıştay Genel Kurulunun 20.12.1993 gün ve 4794/1 Karar Sayılı kararında; kadro şartına tabi olmaksızın belediye meclis üyeleri arasında yeteri kadar başkan yardımcısının belediye meclisince seçilebilmesi ve yine meclis tarafından ödeneğinin tespit edilmesi ile belediye başkan yardımcılığı kadrosunun bulunması halinde kadro derecesine uygun olan şartları taşıyan şahıslardan belediye başkanı tarafından atama yapılabilmesi karara bağlanmıştır.

Danıştay Birinci Dairesinin Esas no: 1993/7, Karar no: 1993/48 sayılı kararında “Belediye Meclis üyeleri arasından atanan başkan yardımcılarının memur statüsündeki diğer başkan yardımcılarından farklı nitelik ve durumda olması bunlar hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun uygulanmasını olası kılmamakta….(dır)” hükmü ile dolaylı olarak, bahsi geçen Sayıştay Genel Kurul Kararına paralel bir anlayış getirdiği söylenebilir.

Başkanlık Devlet Personel Başkanlığının İçişleri Bakanlığına hitaben 21.04.1995 gün ve B.02.1.DPM.0.12.01/01816 sayılı yazısında;

“………. her ne kadar 1580 sayılı Belediye Kanununun 96. maddesinin 3. paragrafında “lüzum görülen belediyelerde reis muavinlerinin meclis azası arasından intihabı caizdir. Bu takdirde muavinlerin memuriyetleri meclisin devamı ile mukayyettir” denilmekte ise de; gerek belediyeler ve gerekse belediyelerde çalışan memurların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında bulundukları bilinmektedir.

Nitekim, Devlet Memurları Kanununun değişik 33. maddesinde “Kadrosuz memur çalıştırılmaz…. memur deyimine giren kişilere gördürülen hizmetlerin gerektirdiği görevler için tespit olunan kadrolar Genel Kadro Kanununda gösterilir….” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm gereğince de belediyelerin “Başkan Yardımcısı” unvanlı kadrosu; hizmetin gereği memur olarak nitelendirilmek suretiyle, 13.12.1983 tarih ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Mahalli İdarelerin kadroları” başlıklı 5. maddesi hükmü uyarınca belediyelerin kadro cetvellerinde gösterilmiştir.

Başkanlığımız kayıtlarının tetkiki neticesinde, … İli … Belediye Başkanlığına da 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi hükmüne istinaden 2 adet “Başkan Yardımcısı” unvanlı kadronun ihdas edildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; belediyelerin “Başkan Yardımcısı” unvanlı kadrolarına 1580 sayılı Belediye Kanununun 96. maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne istinaden belediye meclis üyeleri arasından görevlendirme yapılması halinde bu şekilde görevlendirilecek başkan yardımcısı sayısının ilgili Belediyenin kadro cetvellerinde yer alan “Başkan Yardımcısı sayısının ilgili Belediyenin kadro cetvellerinde yer alan “Başkan Yardımcısı” unvanlı kadro adediyle sınırlı olması ve bu görevlendirmenin devamı süresince 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi hükmüne göre ihdas edilmiş bulunan Başkan yardımcısı kadrolarının görevlendirilen Başkan Yardımcısı sayısı kadarına atama yapılmamasının gerektiği düşünülmektedir”

denilmektedir.

Belediye meclis üyeleri arasından belediye meclisi tarafından seçilecek başkan yardımcısı sayısının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca sağlanan kadro adedini geçip geçmeyeceği veya buna bağlı olup olmayacağı hususunda tereddüde düşüldüğünden Danıştay Kanununun 42/f fıkrası uyarınca Danıştay Başkanlığından İstişari Görüş Talebi”nde bulunulması lüzumu hasıl olmuştur.

Takdir ve ifası için arz ederim” denilmektedir. Gereği Görüşülüp Düşünüldü:

İstişari görüş istemi: belediye meclis üyeleri arasından belediye meclisi tarafından seçilecek başkan yardımcısı sayısının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca sağlanan kadro adedini geçip geçmeyeceği veya buna bağlı olup olamayacağı hususunda oluşan duraksamanın giderilmesi konusuna ilişkin bulunmaktadır.

1580 sayılı Belediye Kanununun 96 ncı maddesinde, belediye başkan yardımcılarının kural olarak belediye meclisince onaylanmak koşuluyla belediye başkanı tarafından atanacağı öngörülmekle birlikte, gerek görülen belediyelerde başkan yardımcılarının meclis üyeleri arasından da seçilebileceği ve bu şekilde seçilen başkan yardımcılarının görevlerinin meclisin devamıyla sınırlı olduğu belirtilmiş, ancak bunların sayısının saptanması hususunda 1580 sayılı Belediye Kanunun da herhangi bir hükme yer verilmemiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 33 üncü maddesinde kadrosuz memur çalıştırılamayacağı, memur deyimine giren kişilere gördürülen hizmetlerin gerektirdiği görevler için tespit olunan kadroların Genel Kadro Kanununda gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde ise; belediyelerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamına giren memur kadroları ile ilgili usulüne uygun taleplerini bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen esaslara göre İçişleri Bakanlığına gönderecekleri, İçişleri Bakanlığının uygun gördüğü kadro istekleri hakkında Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Dairesinin görüşlerini alacağı, buna göre bakanlıkça hazırlanan kadro tekliflerinin bahis konusu görüşler aynen eklenerek Başbakanlığa sunulacağı, uygun görülen kadroların Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edileceği öngörülmüştür.

Belediye meclis üyeleri arasından seçilmiş bulunan belediye başkan yardımcıları, memur statüsündeki diğer başkan yardımcılarından farklı nitelik ve durumda iseler de, yukarıda belirtilen hükümlerin değerlendirilmesinden; bunların, belediyelerin işlevleri ve büyüklükleri göz önünde bulundurulmak suretiyle o belediye için saptanan başkan yardımcıları kadro sayısı içerisinde düşünülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle belediyelerde atanmış veya seçilmiş belediye başkan yardımcıları toplam sayısının 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre o belediye için saptanmış ve ihdas edilmiş bulunan belediye başkan yardımcıları kadro sayısı ile sınırlı tutulması gerekeceği görüşüne varılmakla dosyanın Danıştay Başkanlığına sunulmasına 13.7.1995 gününde oybirliğiyle karar verildi.