Belediyelerin iktisadi faaliyet kapsamındaki hizmetlerinde KDV uygulaması (Sayıştay)

Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “191 indirilecek KDV Hesabı” başlıklı 137 ve 138 inci Maddelerinde;

“MADDE 137 – (1) Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır. 

Hesabın işleyişi

MADDE 138 – (1) İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir. 

a) Borç

Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, Katma Değer Vergisi hariç tutarı 630-Giderler Hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç, kesintiler 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar veya ilgili diğer hesaplara alacak, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan Katma değer vergisi dahil tutar 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

b)Alacak  

• – Ay sonlarında, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanı, devreden katma değer vergisi hesabı ile indirilecek katma değer vergisi hesabının borç kalanları toplamından fazla ise, söz konusu fark 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak, bu hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, devreden katma değer vergisi hesabının borç bakiyesi 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına alacak; hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesi ise 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedilir.
• – Ay sonlarında, devreden katma değer vergisi hesabı ile indirilecek katma değer vergisi hesabının borç bakiyeleri toplamıhesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesinden fazla ise, varsa devreden katma değer vergisi hesabının borç bakiyesi 190Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına alacak, bu hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesi 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına borç, sonraki döneme devreden katma değer vergisi tutarı190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedilir.”

Yapılan incelemede kurumun su hizmetlerinden ve asfalt şantiyesinden(kum-çakıl, parke taşı ve asfalt satışı) Katma Değer Vergisi tahsil ettiği ancak söz konusu bu faaliyetler ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderlerin büyük çoğunluğunun, tamamı 630Giderler Hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç kaydedildiği ve 191 indirilecek KDV Hesabının kullanılmadığı görülmüştür.

2013 yılı muhasebe kayıtlarına bakıldığı zaman, su hizmetleri ve asfalt şantiyesine ilişkin yapılan elektrik, akaryakıt, bakım-onarım, araç kiralanması, hizmet alımı ve yatırım harcamalarının direkt giderleştirildiği veya aktifleştirilecek bir hesaba (150 ilk Madde ve Malzemem Hesabı gibi) kaydedildiği tespit edilmiştir. 

2013 yılında muhasebe kayıtlarına bakıldığı zaman su hizmetlerine ilişkin 13.540.860,73 TL su ishale hattı ve kanalizasyon hattı yatırımı yapılmasına rağmen, söz konusu yatırımların muhasebeleştirilmesinde 191 indirilecek KDV Hesabının kullanılmamasından dolayı 2.065.555,03 TL (13.540.860,73/1,18*0,18) 191 indirilecek KDV Hesabı eksik çalışmıştır. Söz konusu tutar yalnızca su hizmetlerine ilişkin yapılan yatırımların indirilecek KDV tutarı olup, Bolu Belediye’sinin 2013 yılında 950.573,69 TL KDV ödediği düşünüldüğünde, KDV tahsilatı yapılan faaliyetlerine ilişkin tüm giderlerin KDV’lerinin de ayrıca muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. 

Ayrıca Bolu Belediyesi tarafından KDV tahsilatına konu olabilecek kapalı otopark yapımı için de 2013 yılında 22.392.009,83 TL harcama yapıldığı halde söz konusu tutarın tamamının ilgili aktif hesaba(258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı) alındığı görülmüştür. Dolayısıyla 191 indirilecek KDV Hesabı 3.415.730,31 TL (22.392.009,83/1,18*0,18) eksik çalışmıştır. 

191 indirilecek KDV Hesabının yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak çalıştırılmasının Belediye’nin hak ve menfaatlerinin korunması açısından uygun olacağı düşünülmektedir.

Kamu idaresi cevabında: “Belediyenin iktisadi faaliyet çerçevesinde yürüttüğü hizmetlere ilişkin yaptığı giderlerde 191 indirilecek Kdv Hesabı sehven kullanılmamıştır. Bunlara ilişkin düzeltmeler yapılmıştır. Bu konuda özen gösterilerek. Bundan sonra yapılacak işlemlerde Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine yapılacaktır.” denilmiştir.

Sonuç olarak: Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak düzeltme kayıtlarının yapıldığı belirtilmiştir. Kamu idaresi tarafından yapılan veyahut yapılacak düzeltmeler 2013 yılı mali tablolarını etkilememektedir. Bulguda ayrıntısı belirtildiği üzere, 191 indirilecek KDV Hesabının, Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak kullanılmaması mali tablolarda 5.481.285,34 TL hataya neden olmaktadır.