Belediyelerin pazar yerlerinin düzenlenmesine ve işletilmesine ilişkin yönetmelik çıkarma yetkisi (Danıştay)

Temyiz İsteminde Bulanan : ……. Pazar Yerleri Esnafı Derneği

Vekili : Av. …………..

Karşı Taraf : ……. Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. …………..

İsteğin Özeti : ……. ”daki Pazar yerlerinin dağıtımının ……. Pazar Yerleri esnafı Derneğinden alınarak ……. Belediyesince yapılacağına ilişkin işleme, ……. Pazar Yerleri Yönetmeliğinin iptali istemiyle açılan davayı “Pazar Yerleri Yönetmeliğinin, Anayasanın Derneklerle ilgili kuralları ile 1580 sayılı kanuna aykırılığı iddialarının ciddi ve yerinde görülmediği, 1580 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinde” Belediyelerin kanunlar ve tüzüklerle belirli hukuku, buna karşılık beldenin ve belde halkının sağlık, sıhhat ve düzeniyle kamu düzenini sağlamak amacıyla yapacağı görevleri olduğu” denildikten sonra aynı maddenin 42. fıkrasında “Meydan ve Pazar yerleri yapmak ve işletmek” 62. fıkrasında “Mahrukat pazarları ve ardiyeleri yapıp idare etmek” 64. fıkrasında “Mezat salonları açmak ve işletmek” Belediyelerin görevleri arasında sayıldığı, 1580 sayılı Belediye Kanununun 163. maddesinde ise bu kanun uygulama esaslarının tüzüklerle düzenleneceği belirtilmiş olması karşısında kanun uygulanmasıyla ilgili hususların kanunla düzenlenmesi gerektiği yolundaki sav”ların geçerli olmadığı, belirtilen kurallar karşısında Belediyece ( ……. Belediyesi Pazar Yerleri Yönetmeliği) düzenlenmesinde isabetsizlik görülmediği gibi bu yönetmeliğe dayanılarak işlem yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle reddeden ……. İdare Mahkemesinin 14.11.1984 gün ve E: 1983/838, K: 1984/814 sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca Temyizen incelenerek bozulması istemidir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi : ….. …….

Danıştay Savcısı ……. …….”un Düşüncesi: ……. ”daki Pazar yerlerinin, pazarcı esnafa belediye tarafından dağıtılmasına ilişkin işlem ile ……. Belediye Pazar Yerleri Yönetmeliğine karşı açılan davanın reddine dair 14.11.1984 gün ve 814 sayılı ……. 1. İdare Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.

Anayasa”nın 124. maddesi, kamu tüzel kişilerin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceğini hükme bağlamış ve 173. maddesinde esnaf ve sanatkarı koruyucu ve destekleyici tedbirleri almak görevi devlete verilirken, 172. maddesinde, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirleri almak görevi de yine devlete verilmiştir.

Diğer taraftan, 1580 sayılı Belediye kanununun belediyenin vazifeleri başlıklı 15. maddesinde, beldenin ve belde halkının sıhhat, selamet ve refahım temin, intizamını korumak amacıyla belediyenin yapacağı vazifesi bulunduğu belirtildikten sonra aynı maddenin 42. fıkrasında, meydan ve Pazar yerleri yapmak, 60 fıkrasında zahire pazarları ve ardiyeler yapmak ve işletmek, 62. fıkrasında, mahrukat pazarları ve ardiyeler yapıp idare etmek ve 64. fıkrasında da mezat salonları açmak ve işletmek görevleri belediyelere verilmiştir.

Söz konusu anayasa ve yasa hükümlerinin birlikte incelenmesinden, Pazar yerleri yapmakla görevli olan belediyelerin bu pazarların işletilmeleri yönünden düzenleyici tasarruflarda bulunabileceklerini de kabul etmek gerekir.

Anayasa”nın ve Belediye kanununun verdiği yetki ve görevler muvacehesinde, devletin bir uzvu olan belediye tarafından Pazar yerleri ile ilgili olarak yönetmelik çıkartılmasında ve Pazar yerlerinin pazarcı esnafa belediye tarafından dağıtımının yapılmasında bir kanunsuzluk ve hukuka aykırılık mevcut değildir.

1580 sayılı kanunun 15. maddesinin 58. fıkrasında öngörülen toptancı haller yönünden 80 sayılı hal kanununun çıkarılmış olması, belediye kanununun 18. maddesindeki zaruretten doğmuştur. Belediye kanununun bir yasal düzenleme yapmasına zaruret yoktur.

Yine Anayasanın 115 ve 124. maddelerinde öngörüldüğü şekilde kanunların uygulanmasını göstermek için tüzükler, kanun ve tüzüklerin uygulanması sağlamak içinde yönetmelikler çıkarılabilir. Ancak bir kanun hükmünün uygulanabilmesi için bir başka kanun hükmünün bulunması gerektiğini düşünmekte hukuken mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz isteğinin reddi ile mahkeme kararının onanması gerekeceği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince Duruşma için belli edilen 27.1.1986 gününde Davacı ve Davalı vekillerinin geldikleri anlaşıldıktan tarafların iddia ve savunmaları ile Danıştay Savcısının düşüncesi dinlendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İdare ve Vergi Mahkemeleri tarafından, verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.

……. 1. Nolu İdare Mahkemesince verilen 14.11.1984 gün ve E: 1983/838, K: 1984/814 sayılı kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, bozulmasını gerektiren başka bir neden de bulunmadığından; temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına ve yargılama giderlerin temyiz isteminde bulunan üzerinde bırakılmasına ve 6.500 lira avukatlık ücretinin temyiz isteminde bulunandan alınarak karşı tarafa verilmesine 28.1.1986 gününde oybirliğiyle karar verildi.