|
ÖZET: Belediyenin banka hesaplarından yapılan bazı ödemelerin, yasal düzenlemelere aykırı olarak internet bankacılığı aracılığıyla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile ilgili yönetmelikler, giderlerin ve borçların ödenmesi işlemlerinin muhasebe yetkilileri tarafından belirli usullere uygun olarak yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, gönderme emri düzenlenmeden elektronik fon transferi (EFT) yöntemiyle çok sayıda ödemenin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, ödemelerin yalnızca belirlenen yöntemlerle yapılmasını öngörmektedir. Bu çerçevede, her ödeme için gönderme emri düzenlenmesi ve bu emirlerin ilgili memurlar tarafından bankaya teslim edilmesi gerekmektedir. İnternet bankacılığı kullanılarak yapılan ödemeler, hem mevzuata aykırılık teşkil etmekte hem de suistimal ve güvenlik risklerini beraberinde getirmektedir. Belediye, 2024 yılı ikinci yarısından itibaren EFT uygulamasına son verileceğini ve tüm banka işlemlerinin yalnızca gönderme emri ve imzalı zimmet sistemi üzerinden yürütüleceğini bildirmiştir. Bu doğrultuda, belediyenin banka hesaplarından yapılacak ödemelerin yasal çerçevede gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediyenin Banka Hesaplarından İlgililere Yapılan Bazı Ödemelerin Gönderme Emri Düzenlemeden Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin banka hesabından gerçekleştirilen bazı ödemelerin mevcut yasal düzenlemelere aykırı şekilde internet bankacılığı kullanılarak elektronik fon transferi “EFT” yoluyla gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin birinci fıkrasında, giderlerin hak sahibine ödenmesi, para ve para ile ifade edilen değerlerin ilgilere verilmesi ve gönderilmesi işlemleri muhasebe hizmeti kapsamında sayılmış ve bu hizmeti yürütenlerin muhasebe yetkilisi olacağını hükme bağlanmıştır.
Öte yandan muhasebe yetkililerinin çalışma usul ve esaslarını da düzenleyen Muhasebe Yetkilisi Adaylarının Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Muhasebe Yetkililerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, giderleri ve borçları hak sahiplerine ödemek, muhasebe yetkilisinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, yine aynı Yönetmelik’in 30’uncu maddesinde, ödeme emrinde yer alan tutarlarının hak sahiplerinin banka hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 56’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kurumun banka hesabından yapılacak ödemeler ve aktarmaların usulüne ilişkin düzenleme yapılarak, kurumun hesaplarının bulunduğu bankalardan nakden yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri; ödeme yapılacak kişilerin hesaplarına yapılacak aktarmalar için ise Yönetmelik ekinde şekli ve içereceği bilgileri belli edilen “gönderme emri” belgesinin düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 59’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında ise bankadan yapılacak her bir ödeme için düzenlenen gönderme emirlerinin iki nüsha olarak düzenleneceği ve muhasebe yetkilisince görevlendirilen ve adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilen bir memur tarafından günlük olarak banka yetkililerine zimmetle teslim edileceği, tutanağın ilk nüshasının bankada alıkonulacağı, ikinci nüshasının ise görevli memura geri verileceği ve bu nüshanın açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre saklanacağı, Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshasının paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte kuruma iade edileceği belirtilmiştir.
Bu bakımdan, mahalli idarelerin banka aracılığıyla yapacakları ödemelerde başka bir yöntem kullanmasına imkân tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla Belediye muhasebe hizmetini yürütenlerin, ilgililere banka üzerinden yapacakları ödemelerde yukarıda belirtilenler dışında başka bir yöntemi kullanmaları yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.
Yapılan incelemede, yukarıda zikredilen Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak gönderme emri düzenlemeksizin, internet bankacılığı kullanılmak suretiyle İdarenin banka hesapları üzerinden elektronik fon transferi (EFT) yoluyla ilgililere çok sayıda ödeme yaptığı tespit edilmiştir.
Bu yöntemle gerçekleştirilen ödemeler, ilgili mevzuata aykırılık teşkil etmesinin yanında, ciddi riskler taşımakta, internet bankacılığının kullanılmasından kaynaklı suistimal ve güvenlik riskleri ile karşı karşıya kalınmaktadır.
Belediye cevabında; EFT yoluyla yapılan ödemeler Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğundan, 2024 yılı ikinci yarısından itibaren bu uygulamaya son verildiği, banka işlemleri sadece gönderme emri ve imzalı zimmet sistemi üzerinden yürütüldüğü ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin banka hesaplarından ilgililerin banka hesaplarına yapılacak ödemelerin, yukarıda açıklandığı üzere mevzuatın öngördüğü biçimde gerçekleştirilmesi için İdarece gerekli önlemler alınmalıdır.