|
ÖZET: Belediyenin bazı taşınmazlarının, ihale yapılmadan ecrimisil karşılığında kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, işgalcilerin taşınmazlardan çıkarılmaması ve ecrimisil uygulamasının kira gibi değerlendirilmesiyle mevzuata aykırı bir durum yaratmaktadır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin taşınmazları üzerindeki işgallere karşı gerekli tedbirleri almasını ve işgal edilen taşınmazların en geç 15 gün içinde tahliye edilmesini öngörmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu da bu düzenlemelerin belediye taşınmazları için geçerli olduğunu belirtmektedir.
Yapılan denetimlerde, belediyeye ait 236 taşınmazın fuzuli şagiller tarafından işgal edildiği ve bu işgallerin devam ettiği gözlemlenmiştir. İdarenin, bu taşınmazlar için tahliye işlemlerine başvurmadığı, bunun yerine ecrimisil uygulamasının kira gibi algılandığı anlaşılmaktadır. 2020, 2021 ve 2023 yıllarındaki Sayıştay Denetim Raporları, bu hatalı uygulamanın sürdüğünü ortaya koymaktadır. Kamu İdaresi, ecrimisil uygulanan taşınmazlar için tahliye işlemlerinin başlatılacağına dair açıklamalarda bulunmuştur. Sonuç olarak, idareye ait taşınmazlarda meydana gelen işgallerin, hem ecrimisil tespiti hem de tahliye işlemleri ile çözülmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin, 2886 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde yürütülmesi, kamu mülklerinin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediyenin Bazı Taşınmazlarının İhale Yapılmaksızın Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyeye ait mülk ve işletmelerin bir kısmının herhangi bir ihale yapılmadan işgal edildiği, bu işgalcilerin mezkûr yerlerden çıkarılmadığı, bunun yerine tespit edilen ecrimisillerin kira gibi uygulanarak işgallerin devam ettiği, bu suretle mevzuata aykırı hareket edildiği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği; “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden ecrimisil isteneceği ve ecrimisil talep edilebilmesi için ise, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun da aranmayacağı, bedelinin idarenin oluşturacağı bir komisyonca tespit ve takdir edileceği; işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi gereği belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminattır. Bir kamu taşınmazının kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da; işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde
tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin 236 taşınmazının fuzuli şagiller tarafından işgal edildiği, İdarenin bunları tahliye yoluna gitmediği, bunun yerine ecrimisil uygulamasının kira uygulamasına dönüştürülerek ecrimisil alındığı ve işgallerin devam ettiği tespit edilmiştir. Bulgu konusu hususun 2020, 2021 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporunda yer aldığı, ancak hatalı uygulamanın devam ettiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, ecrimisil işlemi uygulanan taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75’inci maddesine istinaden tahliye işlemlerinin başlatılması hususunda Başkanlık Oluru alındığı ve gerekli işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine ve yapılan açıklamalara göre, idareye ait olan veya idarenin yetki ve sorumluluk bölgesinde bulunup da kamuya terkini yapılan taşınmazlarda herhangi bir işgal vuku bulduğunda bunlar için hem ecrimisil tespit edilerek tahsil edilmeli hem de 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca konu mülki amire intikal ettirilerek söz konusu taşınmazın tahliyesinin sağlanması gerekmektedir.