| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin bazı gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranı düşük kalmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, gelirlerin takip ve tahsilatının sağlanması gerektiği belirtilmiştir. Belediyenin mali yapısının güçlendirilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediyenin Bütçe Gelirlerinden Bir Kısmında Tahakkukun Tahsilata Dönüşme Oranının Düşük Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin bazı gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesi ile; Belediye Başkanı belediyenin gelir ve alacaklarının takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkili kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 60’ıncı maddesinde ise, ilgili mevzuatı çerçevesinde idarenin gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yapmak mali hizmetler birimi tarafından yürütülecek görevler arasında sayılmıştır.
Yapılan incelemede, Belediyenin vergi ve diğer alacaklarından bir kısmının yıllar içinde zamanında tahsil edilemeyerek sonraki yıllara aktarılması sonucu gelir kaybına neden olunması sebebiyle, bazı gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranının düşük düzeyde kaldığı tespit edilmiştir.
Belediyenin bütçe gelirlerinden önemli olarak görülen ancak tahakkuk tahsilat oranı düşük kalarak gelecek yıla devreden bazı gelir kalemleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 9: Bazı Gelir Kalemlerinin Tahakkuk ve Tahsilat Gerçekleşmeleri
| Gelir Türü | Toplam Tahakkuk (TL) (A) |
2022 yılı Net Tahsilatı (TL)* (B) |
Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk (TL) | Tahsilat Oranı (%) (B/A) |
| Arsa Vergisi | 294.417,34 | 144.003,37 | 150.413,97 | 48,91 |
| Arazi Vergisi | 80.994,35 | 33.626,10 | 47.363,25 | 41,51 |
| Haberleşme Vergisi | 30.492,09 | 14.410,46 | 16.081,63 | 47,25 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 777.120,33 | 279.585,65 | 497.534,68 | 35,97 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 254.863,73 | 65.221,79 | 189.603,94 | 25,60 |
| Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri | 10.442.812,11 | 601.561,80 | 9.841.250,31 | 5,76 |
| Diğer İdari Para Cezaları | 84.328,96 | 12.316,49 | 72.012,47 | 14,60 |
* Bu tutar tahsilattan Red ve İadeler düşüldükten sonra kalan kısmıdır.
Yukarıdaki tabloda ayrıntısı görüleceği üzere; tahakkuk tahsilat oranı arsa vergisi için %48,91, arazi vergisi için %41,51, haberleşme vergisi için % 47,25, ilan ve reklam vergisi için %35,97, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi için %25,60, diğer taşınmaz kira gelirleri için %5,76 ve diğer idari para cezaları için ise %14,60 olarak gerçekleşmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, vergi ve diğer alacakların takip ve tahsil edilmesini sağlayacak gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin mali yapısının güçlendirilmesi amacıyla vergi ve diğer alacaklarının takip ve tahsil edilmesini sağlayacak ve söz konusu kayıp ve kaçaklarla mücadele etmek suretiyle vergi adaletini temin edecek önlemlerin alınması gerekmektedir.