|
ÖZET: Belediyenin El Sanatları Geliştirme Danışmanlık Hizmet Alımı, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesine aykırı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu madde, belediyelerde yalnızca belirli alanlarda uzman ve teknik personelin istihdamını öngörmektedir. Kamu İhale Kanunu’na göre danışmanlık hizmetleri, belirli şartlar altında ve özel uzmanlık gerektiren durumlarda alınabilir. Ancak, el sanatları geliştirme gibi konular bu kapsamda yer almamaktadır.
Danışmanlık hizmet alımları, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uygun olarak yapılmalıdır. İhaleye çıkılacak işin tanımı, kapsamı ve hedefleri net bir şekilde belirlenmeli, ayrıca danışmanın sorumlulukları da açıkça ifade edilmelidir. 2024/7 Sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi, kamu kurumlarının ihtiyaç duydukları hizmetleri öncelikle kendi personeli aracılığıyla karşılamalarını ve zorunlu olmadıkça dışarıdan danışmanlık hizmeti satın almamalarını önermektedir. Kamu İdaresi, el sanatları geliştirme danışmanlık hizmetinin 2025 itibarıyla sonlandırılacağını belirtmiş olsa da, mevzuata aykırı olarak yapılan bu hizmet alımları için ödenen bedellerin geri alınmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, danışmanlık hizmetlerinin yasal çerçeveler içinde yürütülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Belediyenin El Sanatları Geliştirme Danışmanlık Hizmet Alımı İşine İlişkin Tespitler
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesine aykırı olarak El Sanatları Geliştirme Danışmanlık Hizmet Alımı yaptığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinde;
Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir.”
Denilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Danışman: Danışmanlık yapan, bilgi ve deneyimini idarenin yararı için kullanan, danışmanlığını yaptığı işin yüklenicileri ile hiçbir organik bağ içinde bulunmayan, idareden danışmanlık hizmeti karşılığı dışında hiçbir kazanç sağlamayan ve danışmanlık hizmetlerini veren hizmet sunucuları,
Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetleri, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanması ve benzeri diğer hizmetler,
İfade eder.”
“Danışmanlık Hizmetleri” başlıklı 48’inci maddesine göre;
“ÇED raporu hazırlanması, plân, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim gibi teknik, malî, hukuki veya benzeri alanlarda niteliği itibarıyla kapsamlı ve karmaşık olduğu, özel uzmanlık ve deneyim gerektirdiği idarece tespit edilen hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınabilir.
Danışmanlık hizmet ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yapılır. Ancak, aday ve istekli seçimi ile değerlendirilmesinde bu bölümde belirtilen özel hükümler uygulanır. Danışmanlık hizmetleri, bu bölümde yer alan hükümlere uygun olarak sadece belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilir.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Öte yandan, Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 5’inci maddesine göre; Danışmanlık hizmetinin 4734 sayılı Kanun’un ikinci kısmının beşinci bölümünde yer alan özel hükümlere tabi olabilmesi için söz konusu işin;
ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlarda bir hizmet olması ve niteliği itibarıyla kapsamlı ve karmaşık olduğunun, özel uzmanlık ve deneyim gerektirdiğinin idarece tespit edilmesi gerekmektedir.
Aynı Yönetmelik’in iş tanımının belirlenmesi başlığını taşıyan 6’ncı maddesine göre; “İdare, danışmanlık hizmeti alınmak üzere ihaleye çıkacağı işin tanımını hazırlar. İş tanımında verilen hizmetlerin kapsamı işin bütçesine uygun olmalıdır. İş tanımı, hizmetin amacını, kapsamını, ulaşılmak istenen sonuçları ve ilgili mevcut çalışmalar ve temel bilgiler de dahil olmak üzere hizmetin geçmişine ilişkin çalışmaları açıkça ve anlaşılır bir biçimde ifade eder.
İhale kapsamında, bilgi transferi ve eğitim gibi hizmetlerin alınması da söz konusu ise, danışmanın gerekli kaynakları tahmin edebilmesi amacıyla, eğitim alacak personel sayısı da dahil olmak üzere bu konuya iş tanımı içinde açıkça yer verilir.
İş tanımında; hizmetin yürütülmesi için daha önce tamamlanmış hizmet ve araştırmaların listesi verilir ve bunların sonucunda danışmandan rapor, veri, harita, araştırma, tasarım, ihale dokümanı hazırlanması gibi hangi hizmetlerin beklendiği belirtilir. Ancak, danışmanların özgün metodolojilerini önerebilmeleri amacıyla, iş tanımının çok detaylı ve katı olmamasına dikkat edilmelidir. İş tanımında idarenin ve danışmanın sorumlulukları açık ve net bir şekilde belirtilmeli ayrıca; idarenin sağlayacağı kolaylık, hizmetler, tesisler, ekipman ve personelin de açıklaması yapılmalıdır.
Ayrıca 2024/7 Sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’nde;
“Kamu kurum ve kuruluşları, hizmet kalitesinin artırılması amacıyla ihtiyaç duyulan araştırma, geliştirme, eğitim vb. ihtiyaçlarını öncelikle kendi personeli veya ilgili diğer kurumların bilgi ve tecrübe sahibi personelinden faydalanarak karşılayacak, zorunlu olmadıkça danışmanlık hizmeti satın almayacaklardır.” denilmiştir.
Genelgeye göre İdarelerin hizmet kalitesinin artırılması amacıyla ihtiyaç duyulan araştırma, geliştirme, eğitim vb. ihtiyaçları için zorunlu olmadıkça danışmanlık hizmeti satın almamaları gerekmektedir.
Kanun, Yönetmelik ve Genelge hükümlerinden anlaşılacağı üzere; ancak Kanun ve Yönetmelikte sayılan ÇED raporu hazırlanması, plân, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim gibi teknik, malî, hukuki veya benzeri alanlarda danışmanlık hizmet alımı yapılabilir. Kanun ve Yönetmelikte belirtilen konular haricinde olarak el sanatları geliştirme adı altında danışmanlık hizmet alımı yapılması mümkün değildir.
Kamu İdaresi cevabında, ilgili el sanatları geliştirme danışmanlık hizmet alımının 2025 yılı itibari ile sonlandırılmış olduğunu ifade etmiş olsa da mevzuata aykırı olarak alınan hizmet alımı için ödenen bedellerin tahsil edilmediği görülmüştür.
Buna göre, danışmanlık hizmeti alımlarının mevzuatta yer alan sınırlar çerçevesinde yürütülmesi gerekmektedir.