Belediyenin Faaliyet ve Çalışmalarının Tanıtımı Amacıyla Yaptırılan Bilboard ve Işıklı Şehir Afişi İlanlarının Eskişehir Büyükşehir Belediyesinden Teklif Alınmaksızın “Tarifeye Bağlı Ödeme” Kabul Edilerek Bir Firmaya Harcama Talimatı ile Yaptırılması (Sayıştay)

BULGU: Belediyenin Faaliyet ve Çalışmalarının Tanıtımı Amacıyla Yaptırılan Bilboard ve Işıklı Şehir Afişi İlanlarının Eskişehir Büyükşehir Belediyesinden Teklif Alınmaksızın “Tarifeye Bağlı Ödeme” Kabul Edilerek Bir Firmaya Harcama Talimatı ile Yaptırılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Tarifeye bağlı ödemeler” başlıklı 27’nci maddesi hükmüne aykırı olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca veya kamu kurum ve kuruluşlarının denetim ve gözetimi altında bir imtiyaz hakkı dahilinde özel hukuk tüzel kişilerince sunulan tekel niteliğindeki ilan niteliğinde olmayan bilboard ve CLP ilanlarının sadece harcama talimatı düzenlenmek suretiyle ödendiği görülmüştür.
Odunpazarı Belediyesi sınırları içerisinde Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin işletmekte olduğu Bilboard ve CLP’ler bulunduğundan, ilan ve reklamların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesi (b) bendine göre temin edilmesinin uygun olmadığı ayrıca tarifeye bağlı ödeme olarak değil, hizmet alımı olarak temin edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, hizmetin yapıldığına ilişkin sadece tutanak düzenlenmiş, bu tutanak hizmet alımı tamamlanmadan önce düzenlenmiş ve Hizmet İşleri Kabul Tutanağı hiç düzenlenmemiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
Denilmekte iken, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Tarifeye bağlı ödemeler” başlıklı 27’nci maddesinde;
“Komisyon ücretleri ve kovuşturma giderleri, kamu kurum ve kuruluşlarınca veya kamu kurum ve kuruluşlarının denetim ve gözetimi altında bir imtiyaz hakkı dahilinde özel hukuk tüzel kişilerince sunulan tekel niteliğindeki ilan, sigorta ile gazete, dergi, radyo, televizyon ve benzeri araçların abone giderlerinin ödenmesinde aşağıdaki ödeme belgeleri aranır.
c) İlan giderlerinin ödenmesinde;
Harcama talimatı,
Fatura,
İlanın hangi tarihte ve hangi yayın aracıyla (radyo, televizyon ve benzeri araçlar) yapıldığına ilişkin yazı veya tutanak,
Basılı yayınlarda (gazete, dergi ve benzeri yayınlar) ilanın yapıldığı gazete veya derginin nüshası.”
Düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, söz konusu bilboard ve CLP ilanlarının 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendine göre temin edilebileceği gibi, ihtiyacın parasal büyüklüğüne göre 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun diğer ihale usullerine göre yapılması da mümkündür. Uygulamada kamu kurum ve kuruluşlarınca veya kamu kurum ve kuruluşlarının denetim ve gözetimi altında bir imtiyaz hakkı dahilinde özel hukuk tüzel kişilerince sunulan tekel niteliğindeki ilan niteliğinde olmayan söz konusu ihtiyacın mevzuat hükümlerine aykırı olarak sadece harcama talimatı düzenlenmek suretiyle ödenmesi mevzuat hükümlerine uygun bulunmamıştır.
Öte yandan, konu ile ilgili ödeme evrakına işin yapıldığına ilişkin sadece “Odunpazarı Belediyesi “Faaliyet ve çalişmalari” İçeren İlanları Mart, Nisan, Mayıs 2023 tarihinde kentimizde bulunan billboard ve clp’lerde dönüşümlü olarak ilan edildiği; tarafımızca görülüp uygunluğu tespit edilmiştir.” şeklinde ve sadece ilan tarihlerinin farklı olduğu, işin bitim tarihinden önce düzenlenen “tutanak” eklenmek suretiyle ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Çeşitli hizmet alımları” başlıklı 37’nci maddesinde belirtildiği üzere hizmetin gereği gibi yerine getirildiğini gösteren “Hizmet İşleri Kabul Tutanağı” Hizmet İşleri Hakediş Raporu eki olarak düzenlenmesi gerekmektedir.
Hizmet Alımları Muayene Kabul Yönetmeliği’nin “Taahhüt konusu hizmet yerine getirilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz” hükmüne göre, Hizmet İşleri Kabul Tutanağı’nın hizmet alımı tamamlandıktan sonra düzenlenmesi gerekmektedir.
Uygulamada bu hususa da dikkat edilmediği, düzenlenen Tutanağın hizmet alımı tamamlanmadan düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, ihtiyacının kamu kurum ve kuruluşlarınca veya kamu kurum ve kuruluşlarının denetim ve gözetimi altında bir imtiyaz hakkı dahilinde özel hukuk tüzel kişilerince sunulan tekel niteliğindeki ilan niteliğinde olmayan söz konusu ihtiyacın mevzuat hükümlerine aykırı olarak sadece harcama talimatı düzenlenmek suretiyle değil, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temin edilebileceği gibi, ihtiyacın parasal büyüklüğüne göre 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun diğer ihale usullerine göre temin edilmesi, alınan hizmet ile ilgili olarak Hizmet İşleri Kabul Tutanağı düzenlenmesi, Hizmet İşleri Kabul Tutanağının hizmet alımı tamamlandıktan sonra düzenlenmesi gerekmektedir.